Het antwoord: Het gebruik van AI-stemmen in marketing of klantcontact kan juridische risico’s met zich meebrengen als je niet goed vastlegt wie de rechten heeft. Je moet in je contracten expliciet regelen dat je de stem onbeperkt mag gebruiken, aanpassen en overdragen, en dat de leverancier geen aanspraak maakt op de stem of de data die ermee wordt gegenereerd.
Wat er aan de hand is
Steeds meer bedrijven gebruiken AI-stemmen voor voicebots, reclame-uitingen, tutorials en klantenservice. De technologie is inmiddels zo ver dat stemmen niet meer van echt te onderscheiden zijn. Maar wie is eigenaar van die stem? En wat mag je ermee doen? Volgens Fastcompany is het antwoord niet altijd duidelijk, omdat de juridische kaders nog achterlopen op de techniek. Veel ondernemers gaan ervan uit dat ze alle rechten hebben, maar de praktijk is weerbarstiger. Een AI-stem kan gebaseerd zijn op een bestaande stemacteur, gegenereerd uit een dataset of getraind op jouw eigen opnames. Elk van deze situaties vraagt om een andere contractuele aanpak.
Wat dit betekent
Voor ondernemers betekent dit dat je niet zomaar een AI-stem kunt inzetten zonder de juridische consequenties te kennen. Als je een AI-stem gebruikt voor je klantenservice, en de leverancier claimt later dat je de stem niet in een andere context mag gebruiken, sta je met lege handen. Ook als je een AI-stem inzet voor een marketingcampagne en de stem blijkt te lijken op een bestaande acteur, kun je aansprakelijk worden gesteld. Het gaat niet alleen om auteursrecht, maar ook om portretrecht, merkenrecht en privacywetgeving. Vooral in de zorg, financiële dienstverlening en juridische sector, waar vertrouwelijkheid en herkenbaarheid belangrijk zijn, kunnen fouten grote gevolgen hebben.
Hoe je dit kunt toepassen
Als je een AI-stem inhuurt voor een voicebot of klantenservice. Zorg dat in het contract staat dat je de stem onbeperkt mag gebruiken, inclusief aanpassingen zoals toonhoogte, snelheid en accent. Vraag ook expliciet om het recht om de stem te gebruiken in alle kanalen: telefoon, website, app, social media en fysieke winkels. Overweeg om een clausule op te nemen dat de leverancier geen aanspraak maakt op de data die via de stem wordt verzameld, zoals gespreksopnames of klantvragen.
Als je een AI-stem gebruikt voor een marketingcampagne. Laat in het contract vastleggen dat de stem niet is gebaseerd op een bestaand persoon zonder diens toestemming. Vraag de leverancier om een verklaring dat de stem uniek is gegenereerd en geen inbreuk maakt op portretrechten van derden. Een optie is om een onafhankelijke partij de stem te laten controleren op overeenkomsten met bekende stemmen voordat je de campagne lanceert.
Als je een AI-stem laat trainen op eigen opnames. Als je bijvoorbeeld een medewerker of een voice-acteur hebt ingehuurd om een stem te laten trainen, regel dan schriftelijk dat die persoon afstand doet van alle rechten op de gegenereerde stem. Gebruik hiervoor een aparte overeenkomst, los van het dienstverband of de inhuur. Overweeg om ook vast te leggen dat de stem niet opnieuw mag worden gebruikt door de leverancier voor andere klanten.
Als je een AI-stem inzet in een sector met strenge regels. In de zorg, financiële dienstverlening of juridische sector kun je extra eisen stellen. Laat in het contract opnemen dat de stem voldoet aan de AVG, dat gesprekken niet worden opgeslagen bij de leverancier zonder jouw toestemming, en dat je het recht hebt om de stem op elk moment te laten verwijderen. Een mogelijkheid is om een datalekclausule toe te voegen die de leverancier verplicht om jou direct te informeren bij een beveiligingsincident.
Als je een AI-stem intern wilt delen met meerdere afdelingen. Regel in het contract dat de stem mag worden gebruikt door alle entiteiten binnen jouw bedrijf, inclusief dochterondernemingen en externe partners die voor jou werken. Vraag ook om het recht om de stem te sublicentiëren aan bijvoorbeeld een marketingbureau of een callcenter. Overweeg om een maximumtermijn af te spreken waarbinnen je de stem kunt blijven gebruiken, ook als je de samenwerking met de leverancier beëindigt.