Het antwoord: Als je een AI-stem inzet voor marketing of klantcontact, heb je niet automatisch alle rechten om die stem te gebruiken. Je moet contractueel vastleggen wie de stem heeft gemaakt, of er toestemming is van de originele stemacteur, en of je de stem mag blijven gebruiken als de technologie verandert.

Wat er aan de hand is

Steeds meer bedrijven gebruiken AI-stemmen voor voicebots, reclames, instructievideo’s en klantenservice. Het klinkt eenvoudig: je kiest een stem uit een bibliotheek of laat een stem klonen van een bestaande acteur. Maar de rechten op die stem zijn niet altijd helder. Volgens Fastcompany ontstaan er juridische problemen wanneer bedrijven erachter komen dat de stem die ze gebruiken is getraind op materiaal van een acteur zonder diens toestemming, of dat de licentie alleen geldt voor een specifiek project. De kernvraag: wie heeft het auteursrecht en portretrecht op een AI-stem, en wat mag jij ermee doen?

Wat dit betekent

Voor ondernemers betekent dit dat je niet zomaar een AI-stem kunt downloaden en inzetten. Het portretrecht in Nederland en België beschermt iemands stem als die herkenbaar is. Als je een stem gebruikt die lijkt op een bekende acteur of collega, kan dat leiden tot claims. Ook het auteursrecht speelt mee: de maker van de stem – vaak een bedrijf of een stemacteur – heeft rechten op het geluidsfragment. Zonder goede afspraken riskeer je dat je de stem niet meer mag gebruiken als de licentie afloopt, of dat je moet betalen voor elk extra gebruik. Dit raakt vooral MKB’ers die AI-stemmen inzetten voor klantcontact of marketing, omdat zij vaak geen juridische afdeling hebben om dit te controleren.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een AI-stem inhuurt voor een voicebot of reclamecampagne, begin dan met het controleren van de herkomst. Vraag de aanbieder of de stem is getraind op materiaal van een echte persoon, en of die persoon toestemming heeft gegeven. Je zou kunnen overwegen om alleen stemmen te gebruiken van aanbieders die expliciet vermelden dat ze alle rechten hebben geregeld. Vraag een schriftelijke verklaring waarin staat dat de stem vrij is van rechten van derden.

Als je een bestaande medewerker of acteur vraagt om zijn stem te laten klonen, sluit dan een aparte overeenkomst. In die overeenkomst moet staan dat de persoon toestemming geeft voor het gebruik van zijn stem in AI-vorm, voor welke doeleinden, en voor hoe lang. Een optie is om een beperkte looptijd af te spreken, bijvoorbeeld een jaar, met een optie tot verlenging. Vergeet niet vast te leggen of de persoon recht heeft op een vergoeding bij elk nieuw gebruik.

Als je een AI-stem gebruikt voor klantcontact, zoals een telefoonbot, controleer dan of de stem voldoet aan de regels voor portretrecht. Overweeg om een stem te kiezen die niet herkenbaar is als een bestaand persoon, of om een synthetische stem te gebruiken die geen enkele gelijkenis vertoont met een echte stem. Dit verkleint de kans op claims. Je zou ook kunnen overwegen om in de algemene voorwaarden van je dienst op te nemen dat klanten akkoord gaan met het gebruik van een AI-stem.

Als je een AI-stem wilt blijven gebruiken na een eerste project, lees dan de kleine lettertjes van je licentie. Veel aanbieders beperken het gebruik tot één campagne of één jaar. Als je de stem wilt hergebruiken, vraag dan een uitgebreide licentie aan. Een mogelijkheid is om een contract af te sluiten waarin staat dat je de stem onbeperkt mag gebruiken, zolang je de oorspronkelijke stemacteur of aanbieder crediteert. Dit voorkomt dat je later voor verrassingen komt te staan.

Bron: Fastcompany