Stockholm heeft meer miljardwaardige startups per inwoner dan New York of Londen. Dat is geen toeval, maar het resultaat van een bewuste fiscale keuze uit 2003. Zweden belast de winst op aandelen in niet-beursgenoteerde bedrijven pas op het moment van verkoop. En als een ondernemer die opbrengst herinvesteert in een nieuwe startup, wordt de belasting daarop uitgesteld. Dit simpele principe heeft een krachtig vliegwieleffect gecreëerd. Oprichters en vroege medewerkers van bedrijven als Skype en Spotify konden hun kapitaal, kennis en netwerk risicoloos opnieuw inzetten. Zo groeide een ecosysteem waar succesvolle ondernemers de volgende generatie startups financieren en begeleiden.

Het Nederlandse model versus het Zweedse

Nederland staat op het punt een andere weg in te slaan met de nieuwe Box 3-regels. Het uitgangspunt is dat voortaan het werkelijke rendement wordt belast. In de praktijk betekent dit volgens het aangenomen voorstel dat ook ongerealiseerde winst – de waardestijging van aandelen die nog niet zijn verkocht – jaarlijks kan worden belast. Voor bepaalde startups en vastgoed zijn uitzonderingen gemaakt, maar het principe blijft anders dan in Zweden of de Verenigde Staten, waar belasting over vermogenswint meestal pas bij daadwerkelijke verkoop wordt geheven.

Het vliegwieleffect in de praktijk

Het Zweedse model stimuleert een specifieke cyclus. Een engineer begint bij een startup, doet ervaring op, en gebruikt later de opbrengst uit verkochte aandelen om zelf een bedrijf te starten of te investeren in een ander. Anton Osika is een voorbeeld: hij begon als eerste engineer bij Sana Labs, werd medeoprichter van Depict.ai en startte in 2023 Lovable, dat nu gewaardeerd wordt op 6,6 miljard dollar. Dit ‘recyclen’ van ondernemers en kapitaal is de motor achter het ecosysteem. Het zorgt voor een continue stroom van fris kapitaal en praktijkkennis voor jonge bedrijven.

Wat betekent dit voor Nederlandse ondernemers?

De keuze voor een belastingstelsel is een politieke en maatschappelijke afweging. Voor individuele ondernemers en investeerders in Nederland verandert de spelregel. Het wordt financieel aantrekkelijker om winst te realiseren en uit te keren, dan om vermogen langdurig in een groeiend bedrijf aan te houden als dat leidt tot belasting over papieren winst. Dit kan invloed hebben op de strategie van scale-ups en de beslissing van business angels om te investeren. Het is een factor om mee te nemen in je lange termijn planning en exit-strategie.

Hoe kun je dit vandaag toepassen?

Als ondernemer of investeerder is het cruciaal om je te laten adviseren over de impact van de nieuwe Box 3-regels op jouw persoonlijke vermogen en bedrijfsstructuur. Praat met je fiscalist of financieel adviseur over de gevolgen voor jouw aandelenpakket. Daarnaast kun je, ongeacht het belastingklimaat, het Zweedse principe van het vliegwieleffect toepassen door actief je netwerk en kennis in te zetten voor de volgende generatie starters in jouw sector.

Bron: Sprout