Europa is een uitstekende broedplaats voor AI-talent en start-ups, maar verliest de controle zodra bedrijven echt willen groeien. Volgens een nieuw rapport van Dealroom en Prosus, getiteld State of AI in Europe 2026, blijft Europa in de cruciale groeifase een factor drie tot negen achter op de Verenigde Staten in investeringen. Het gevolg is dat 58 procent van het late-stage kapitaal voor Europese AI-bedrijven uit het buitenland komt, vooral uit de VS. De financiële waardecreatie en strategische zeggenschap verlaten daarmee het continent. Dit patroon is niet nieuw, maar herhaalt zich nu in de AI-golf.

De vicieuze cirkel van Europees AI-kapitaal

Het rapport schetst een vicieuze cirkel. Europa fungeert als een uitstekende broedplaats met kennis, patenten en talent. In de vroege fase zijn de investeringen zelfs vergelijkbaar: in 2025 ging er vier miljard dollar naar vroege Europese AI-start-ups, tegenover vijf miljard in de VS. Het probleem doet zich voor in de zogenaamde break-out- en late-stage-fase, het moment waarop een bedrijf moet versnellen en opschalen. Amerikaanse investeerders zijn dan royaler, waardoor veelbelovende Europese bedrijven vaak Amerikaans kapitaal aantrekken of zelfs worden overgenomen. Een voorbeeld is het Oostenrijkse OpenClaw, waarvan de oprichter Peter Steinberger nu bij OpenAI werkt en stelt dat hij zijn ambities niet in Europa had kunnen waarmaken.

Wat betekent dit voor Nederlandse scale-ups?

Voor een Nederlandse AI-scale-up betekent dit dat de traditionele route van venture capital financiering op een gegeven moment tegen een plafond kan aanlopen. Het rapport laat zien dat de totale investeringen in Europese AI weliswaar sterk stijgen – in 2025 met 58 procent tot 21,8 miljard dollar – maar dat het geld onevenredig verdeeld is over de groeifasen. Een bedrijf als het Nederlandse General Intuition, geleid door Pim de Witte, wist weliswaar 115 miljoen euro op te halen en een overnamebod van OpenAI af te slaan, maar dit is een uitzondering die de regel bevestigt. De vraag is hoe lang dergelijke kampioenen Europees kunnen blijven zonder toegang tot vergelijkbare groeipotten als hun Amerikaanse concurrenten.

Hoe kun je dit vandaag toepassen?

De praktische toepassing hangt af van jouw situatie. Via geprompt.nl/stel-je-vraag kun je een vraag stellen die we uitwerken tot een artikel op maat.

De toepassingen in dit artikel zijn suggesties op basis van het bronartikel, geen gevalideerd advies.

Bron: Emerce