Een nieuw rapport toont een hardnekkig patroon: Europa is een uitstekende broedplaats voor veelbelovende AI-startups, maar zodra ze echt moeten opschalen, trekken de grootste investeringen en vaak het bedrijf zelf naar de Verenigde Staten. Voor Nederlandse ondernemers betekent dit dat de kans om samen te werken met of te investeren in de volgende Europese AI-kampioen zich vooral in de vroege fase voordoet, voordat de strategische zeggenschap het continent verlaat.

De vicieuze cirkel van Europese AI

Uit het rapport State of AI in Europe 2026 van Dealroom en Prosus blijkt dat de Europese AI-sector gevangen zit in een cyclus. De kennis, patenten en vroege innovatie zijn hier aanwezig. In 2025 stroomde er 21,8 miljard dollar naar Europese AI-startups, goed voor meer dan 30 procent van al het investeringskapitaal op het continent. In de allervroegste investeringsfase houdt Europa gelijke tred met de VS. Het probleem doet zich voor in de zogenaamde break-out- en late-stage-fase, waar Europa een factor drie tot negen achterblijft. Van het kapitaal in die late fase is 58 procent afkomstig van buitenlandse, voornamelijk Amerikaanse, investeerders.

Praktische gevolgen voor strategie en samenwerking

Dit patroon heeft directe gevolgen voor hoe je als ondernemer naar AI-samenwerking kunt kijken. Een bedrijf als het Nederlandse General Intuition, dat een bod van OpenAI ter waarde van 500 miljoen dollar afsloeg, is vooralsnog een uitzondering. Vaker zie je dat de financiële waardecreatie en strategische controle verdwijnen. Een recent voorbeeld is de Oostenrijkse ontwikkelaar van OpenClaw, Peter Steinberger, die bij OpenAI is gaan werken omdat hij zijn ambities in Europa niet kon waarmaken. Voor jou betekent dit dat de tijd om een Europese AI-partner te vinden of erin te investeren, beperkt is tot de periode voordat ze de opschaalslag maken.

Hoe kun je dit vandaag toepassen?

Een mogelijke stap is om actief de Europese AI-ecosystemen in de gaten te houden voor vroege samenwerkingskansen, voordat bedrijven de break-out fase bereiken en de aandacht (en investeringen) zich verplaatsen. Je zou kunnen overwegen om, als je op zoek bent naar geavanceerde AI-oplossingen, eerst te kijken naar Europese startups in de scale-up fase, waar de innovatie nog lokaal geworteld is. De praktische toepassing hangt verder af van jouw specifieke situatie en mogelijkheden.

De toepassingen in dit artikel zijn suggesties op basis van het bronartikel, geen gevalideerd advies.

Bron: Emerce