Nederlandse bedrijven en uitvinders houden hun positie als innovatiekoploper in Europa stevig vast. Het aantal Europese octrooiaanvragen uit Nederland bleef in 2025 vrijwel gelijk, terwijl het totale aantal aanvragen bij het Europees Octrooibureau (EOB) voor het eerst de grens van 200.000 passeerde. Voor ondernemers betekent dit dat de innovatie- en concurrentieslag onverminderd doorgaat, met specifieke kansen in sectoren waar Nederland sterk in staat.

De stabiliteit in het aantal aanvragen – na een periode van groei – kan wijzen op een consolidatiefase of op voorzichtiger investeringen in onderzoek en ontwikkeling. Toch blijft Nederland wereldwijd de vijfde plaats innemen als het gaat om octrooiaanvragen per miljoen inwoners. De echte beweging zit in de sectoren. Medische technologie blijft het belangrijkste domein voor Nederlandse aanvragers en groeide met ruim 10 procent. De sector elektrische machines, apparatuur en energie groeide zelfs met meer dan 15 procent.

Waar de groei zit en waar niet

De cijfers laten een duidelijke verschuiving zien in waar Nederlandse innovatiekracht vandaan komt. Naast medtech en elektrische machines is de halfgeleidersector een opvallende stijger. Nederlandse aanvragers, waaronder grote spelers als NXP, ASML en Lumileds, dienden bijna 25 procent meer aanvragen in voor halfgeleidertechnologie. Wereldwijd klom Nederland daardoor van de zevende naar de zesde plaats op dit gebied.

Tegelijkertijd zagen andere traditioneel sterke domeinen een daling. Het aantal aanvragen in optica, basischemie en organische fijne chemie nam met percentages tussen de 12 en 19 af. Dit patroon weerspiegelt mogelijk een mondiale heroriëntatie van R&D-investeringen, waarbij digitale technologieën en hoogwaardige hardware de boventoon voeren.

Het bredere speelveld

De mondiale context is cruciaal om deze Nederlandse cijfers te begrijpen. Voor het eerst stuurde China meer octrooiaanvragen naar het EOB dan Japan, en werd daarmee de derde grootste bron wereldwijd. Samen met sterke groei uit Zuid-Korea en de blijvende dominantie van de VS en Duitsland, komt 57 procent van alle aanvragen nu van buiten Europa. De concurrentie wordt dus globaler en intenser.

Digitale communicatie (gedreven door de ontwikkeling van 6G) en computertechnologie (inclusief AI) waren in Europa de belangrijkste motoren voor groei. Dit zijn precies de domeinen die veel andere bedrijfsprocessen raken, van logistiek tot gezondheidszorg.

Hoe kun je dit vandaag toepassen?

De patentcijfers zijn geen abstracte statistiek, maar een spiegel van waar de economische kansen en bedreigingen liggen. Voor een ondernemer of professional is de vraag: hoe vertaal je dit naar je eigen praktijk? Het gaat niet om zelf per se een octrooi aan te vragen, maar wel om strategisch mee te bewegen met deze trends.

Als je actief bent in de zorg, life sciences of medische hulpmiddelen. De sterke groei in medische technologie bevestigt dat dit een kernsector blijft. Een mogelijke stap is om te onderzoeken of processen in jouw bedrijf, zoals data-analyse voor patiëntenzorg of de productie van medische apparatuur, elementen bevatten die uniek zijn. Het kan de moeite waard zijn om met een octrooi- of IE-specialist te sparren over de beschermingsmogelijkheden, zelfs als het om software of een specifieke methode gaat.

Als je een technisch MKB-bedrijf runt in elektrotechniek of duurzame energie. De forse groei in ’elektrische machines, apparatuur en energie’ wijst op veel innovatie. Je zou kunnen overwegen om je R&D-inspanningen te documenteren en te kijken of nieuwe ontwerpen voor componenten, energieopslagsystemen of slimme aansturingstechnieken in aanmerking komen voor een octrooi of een aanvullend beschermingscertificaat. Dit kan je een concurrentievoordeel geven bij aanbestedingen of partnerships.

Als je leverancier bent of samenwerkt in de halfgeleider- of hightech-industrie. De Nederlandse positie in halfgeleiders wordt sterker. Voor toeleveranciers of dienstverleners in deze sector kan dit nieuwe kansen betekenen. Een optie is om je te verdiepen in de specifieke technologische behoeften van deze industrie en te kijken of je eigen procesverbeteringen of productaanpassingen hierop kunt afstemmen. Het beschermen van een specifieke fabricagemethode of testprocedure kan waardevol zijn.

Als je innovatie in een dalende sector, zoals de (fijne)chemie, wilt voortzetten. Een daling in octrooiaanvragen betekent niet dat innovatie stopt, maar mogelijk dat de focus verschuift. Je zou kunnen onderzoeken of er cross-over kansen zijn met groeisectoren. Denk aan chemische processen voor batterijtechnologie (energie) of speciaal ontwikkelde materialen voor medische devices. Het herpositioneren van je R&D kan nieuwe beschermingsmogelijkheden openen.

Als je gewoon een scherper concurrentiebeeld wilt hebben. Octrooiaanvragen zijn een vroege indicator van waar concurrenten en marktleiders in investeren. Een eenvoudige eerste stap is om periodiek een zoekopdracht uit te voeren in gratis octrooidatabanken zoals Espacenet van het EOB. Zoek op trefwoorden die bij jouw branche horen. Dit geeft je inzicht in de technologische richting van je sector en kan inspiratie bieden voor je eigen innovatieroute, zonder dat je direct een octrooi hoeft aan te vragen.

Bron: Emerce