OpenAI stelt voor om een belasting te heffen op geautomatiseerde arbeid, een zogenaamde ‘botbelasting’ of ’tokentaks’. Dit voorstel is bedoeld om de financiering van sociale zekerheid te waarborgen als traditionele loonbelastinginkomsten dalen door automatisering, en kan op termijn de kostenstructuur van bedrijven die AI inzetten beïnvloeden.

Wat er aan de hand is

In een discussiedocument getiteld ‘Een industrieel beleid voor het tijdperk van Intelligentie’ doet OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT, een reeks beleidssuggesties. Een van de meest opvallende is de oproep om belasting te heffen op geautomatiseerde arbeid. Het bedrijf stelt dat naarmate AI werk hervormt, de economische activiteit kan verschuiven: bedrijfs- en vermogenswinsten nemen mogelijk toe, terwijl de afhankelijkheid van loonbelasting afneemt. Dit zou de financiering van sociale vangnetten kunnen ondermijnen. Het voorstel is onderdeel van een bredere oproep om belastingbeleid aan te passen aan het AI-tijdperk. Naast de ‘botbelasting’ pleit OpenAI in hetzelfde document voor een universeel recht op AI, een algemeen AI-welvaartsfonds (vergeleken met het Noorse oliefonds), en formele inspraak voor werknemers bij AI-implementaties.

Wat dit betekent

Dit voorstel, hoewel nog geen wetgeving, markeert een belangrijke verschuiving in het denken over de economische gevolgen van AI. Het erkent dat automatisering niet alleen productiviteit verhoogt, maar ook de overheidsinkomstenstructuur kan veranderen. Voor Nederlandse ondernemers en het MKB betekent dit dat de kosten van automatisering op termijn mogelijk niet alleen bestaan uit software-abonnementen of ontwikkelkosten, maar ook uit een vorm van belastingheffing op het gebruik ervan. Het zet de discussie over ‘wie betaalt voor de sociale gevolgen van vooruitgang?’ op scherp. Het pleidooi voor werknemersinspraak bij AI-implementatie betekent daarnaast dat bedrijven die AI willen invoeren mogelijk meer moeten nadenken over transparantie en overleg met hun teams, niet alleen over technische efficiëntie.

Hoe je dit kunt toepassen

De praktische toepassing hangt af van jouw situatie, aangezien dit nog een beleidsvoorstel is en geen wet. Toch zijn er zaken waar je nu al op kunt anticiperen.

Als je plannen hebt om processen te automatiseren… Overweeg bij je kosten-batenanalyse niet alleen de directe investering, maar houd ook rekening met mogelijke toekomstige regelgeving. Het kan verstandig zijn om automatisering te zien als een strategische investering waar op termijn verschillende soorten kosten aan verbonden kunnen zijn, niet alleen technische.

Als je een team aanstuurt en AI-tools wilt introduceren… Neem het pleidooi voor werknemersinspraak serieus. Betrek je team vroegtijdig bij de plannen, bespreek niet alleen de efficiëntiewinst maar ook eventuele zorgen over werkdruk of autonomie. Dit kan weerstand verminderen en tot betere implementatie leiden.

Als je een langetermijnstrategie voor je bedrijf ontwikkelt… Houd deze bredere maatschappelijke discussie in de gaten. De manier waarop samenlevingen de opbrengsten en kosten van AI verdelen, zal uiteindelijk de marktomstandigheden en het speelveld voor alle bedrijven beïnvloeden. Flexibiliteit in je bedrijfsmodel kan een voordeel zijn.

Als je investeert in technologie… Denk na over de veerkracht van je investering onder verschillende toekomstige scenario’s, waaronder scenario’s met nieuwe belastingvormen. Technologie die niet alleen efficiënt is maar ook transparant en beheersbaar, kan waardevoller worden.

Bron: Emerce