OpenAI stelt voor om belasting te heffen op geautomatiseerde arbeid, een zogenaamde ‘botbelasting’ of ’tokentaks’. Dit voorstel is onderdeel van een bredere oproep om samenlevingen voor te bereiden op een economie waarin AI centraal staat, en kan op termijn leiden tot nieuwe fiscale regels voor bedrijven die automatisering gebruiken.

Wat er aan de hand is

In een discussiedocument getiteld ‘Een industrieel beleid voor het tijdperk van Intelligentie’ doet OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT, een aantal verregaande beleidssuggesties. Een van de meest opvallende is het voorstel om belasting te heffen op geautomatiseerde arbeid. Het bedrijf stelt dat beleidsmakers de belastinggrondslag opnieuw in evenwicht moeten brengen. Dit kan volgens OpenAI door meer te vertrouwen op inkomsten uit kapitaal, zoals hogere belastingen op vermogenswinsten of vennootschapsbelasting, en door nieuwe benaderingen te onderzoeken, zoals belastingen gerelateerd aan geautomatiseerde arbeid. Het bedrijf pleit daarnaast voor een universeel recht op AI, een algemeen AI-welvaartsfonds (vergelijkbaar met het Noorse oliefonds) en formele inspraak voor werknemers bij AI-implementaties.

Wat dit betekent

Dit voorstel signaleert een fundamentele verschuiving in hoe de impact van AI wordt gezien: niet alleen als een technologische, maar ook als een fiscale en sociale uitdaging. OpenAI waarschuwt dat naarmate AI werk en productie hervormt, de economische activiteit kan verschuiven. Bedrijfs- en vermogenswinsten zouden kunnen toenemen, terwijl de afhankelijkheid van traditionele loonbelasting afneemt. Dit raakt volgens het bedrijf de financiering van sociale zekerheidsstelsels. Voor ondernemers betekent dit dat de fiscale voordelen van automatisering op termijn mogelijk kleiner worden. Een ‘botbelasting’ zou de operationele kosten van AI-gestuurde processen kunnen verhogen. Het pleidooi voor werknemersinspraak suggereert dat toekomstige wetgeving bedrijven kan verplichten om personeel te betrekken bij beslissingen over automatisering, wat implementatietrajecten kan vertragen of vormgeven.

Hoe je dit kunt toepassen

De praktische toepassing hangt af van jouw situatie, aangezien dit voorstellen zijn en nog geen wetgeving. Toch zijn er manieren om je voor te bereiden op een toekomst waarin dergelijke ideeën werkelijkheid kunnen worden.

Als je investeert in automatisering voor kostenbesparing… Houd bij je Return on Investment (ROI)-berekeningen niet alleen rekening met de aanschaf- en implementatiekosten, maar bouw ook een marge in voor mogelijke toekomstige fiscale veranderingen. Een belasting op geautomatiseerde arbeid zou de operationele kosten kunnen verhogen. Je zou kunnen overwegen om in je business case een scenario op te nemen waarin een percentage van de besparingen wordt afgeroomd door nieuwe heffingen.

Als je een team aanstuurt en AI-tools introduceert… Het voorstel van OpenAI benadrukt formele inspraak voor werknemers. Je zou nu al kunnen beginnen met het structureel betrekken van je team bij de planning en implementatie van nieuwe AI-hulpmiddelen. Dit kan door werkgroepen in te stellen of regelmatige feedbackrondes te houden. Dit maakt de transitie soepeler en anticipeert op mogelijke toekomstige wettelijke verplichtingen op dit gebied.

Als je een strategie voor de komende jaren aan het uitstippelen bent… Neem in je langetermijnplanning niet alleen technologische, maar ook regulatorische ontwikkelingen mee. Volg de discussie over AI-beleid, zowel nationaal als in de EU. Een mogelijkheid is om een deel van je geplande investeringen in automatisering flexibel te houden, zodat je kunt bijsturen als de fiscale regels veranderen. Overweeg ook hoe je bedrijf zou kunnen bijdragen aan een breder maatschappelijk gesprek over de gevolgen van AI.

Als je je zorgen maakt over de continuïteit van sociale voorzieningen… De redenatie van OpenAI is dat AI sociale vangnetten kan ondermijnen. Je zou kunnen nadenken over hoe je eigen bedrijf, onafhankelijk van eventuele belastingen, kan bijdragen aan de veerkracht van je medewerkers en de samenleving. Dit kan door in te zetten op bijscholing (omscholing) of door samen te werken met opleidingsinstituten, zodat mensen klaar zijn voor de banen van de toekomst.

Bron: Emerce