OpenAI stelt voor om belasting te heffen op geautomatiseerde arbeid, een zogenaamde ‘botbelasting’ of ’tokentaks’. Dit voorstel kan op termijn de kostenstructuur van bedrijfsautomatisering veranderen, omdat het de belastinggrondslag verschuift van menselijke arbeid naar kapitaal en AI-gedreven productie.

Wat er aan de hand is

In een discussiedocument getiteld ‘Een industrieel beleid voor het tijdperk van Intelligentie’ doet OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT, een reeks beleidssuggesties. Een van de meest opvallende is de oproep om belasting te heffen op geautomatiseerde arbeid. Het bedrijf stelt dat naarmate AI werk hervormt, de economische activiteit kan verschuiven: bedrijfs- en vermogenswinsten nemen toe, terwijl de afhankelijkheid van loonbelasting afneemt. Dit zou volgens OpenAI de financiering van sociale zekerheidsstelsels kunnen raken. Het voorstel is onderdeel van een bredere reeks suggesties, waaronder een universeel recht op AI, een soort AI-welvaartsfonds (vergelijkbaar met het Noorse oliefonds), en formele inspraak voor werknemers bij AI-implementaties.

Wat dit betekent

Dit voorstel markeert een fundamentele verschuiving in hoe overheden naar economische waardecreatie kunnen kijken. Als het wordt overgenomen, betekent het dat de kosten van automatisering niet alleen bestaan uit softwarelicenties en ontwikkeltijd, maar ook uit een mogelijke extra belastingdruk. Voor ondernemers die investeren in AI om personeelskosten te reduceren, kan dit op termijn het verdienmodel beïnvloeden. De winstmarge op geautomatiseerde processen zou onder druk kunnen komen te staan. Het voorstel richt zich op het belasten van de ‘rendementen’ uit AI, wat betekent dat de fiscale focus verschuift van de menselijke werknemer naar het geautomatiseerde systeem dat het werk overneemt. Dit is nog een beleidsvoorstel en geen wetgeving, maar het zet de toon voor een internationale discussie waar bedrijven rekening mee moeten houden.

Hoe je dit kunt toepassen

De praktische toepassing hangt af van jouw situatie, aangezien dit een beleidsvoorstel is en geen ingevoerde wet. Toch is het verstandig om de potentiële financiële gevolgen van dergelijke ideeën mee te nemen in je langetermijnplanning voor automatisering.

Als je een automatiseringsproject plant… Overweeg bij de Return on Investment (ROI)-berekening niet alleen de besparing op personeelskosten, maar houd ook rekening met mogelijke toekomstige fiscale veranderingen. Een investering die nu rendabel lijkt, zou dat minder kunnen zijn als er een heffing op de geautomatiseerde output komt. Dit betekent niet dat je moet stoppen met automatiseren, maar wel dat je een buffer in je financiële modellen inbouwt voor onzekerheid.

Als je als ZZP’er of klein bedrijf opereert… Realiseer je dat grootschalige, kapitaalintensieve automatisering vaak het eerste doelwit wordt van dergelijke voorstellen. Kleinschalige, slimme automatisering die je eigen werk ondersteunt (augmentatie) in plaats van volledig vervangt, kan minder snel onder een eventuele ‘botbelasting’ vallen. Focus op tools die je productiviteit verhogen, niet per se op systemen die een volledige rol overnemen.

Als je werknemers in dienst hebt… Het voorstel van OpenAI benadrukt ook formele inspraak van werknemers bij AI-implementaties. Je zou kunnen overwegen om dit principe nu al toe te passen. Betrek je team bij de keuze en invoering van nieuwe tools. Dit kan niet alleen weerstand verminderen, maar zorgt er ook voor dat de implementatie praktischer en menselijker verloopt, wat mogelijk positief wordt beoordeeld in een toekomstig regelgevend kader.

Bron: Emerce