OpenAI stelt voor om belasting te heffen op geautomatiseerde arbeid, een idee dat de kostenstructuur van AI-implementatie voor bedrijven fundamenteel kan veranderen. Dit voorstel, dat in een discussiedocument naar voren wordt gebracht, is bedoeld om de verschuivende economische basis te adresseren als AI menselijke arbeid vervangt.

Wat er aan de hand is

In een discussiedocument getiteld ‘Een industrieel beleid voor het tijdperk van Intelligentie’ doet OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT, een reeks beleidssuggesties voor samenlevingen die steeds meer door AI worden beïnvloed. Een van de meest opvallende voorstellen is het heffen van een belasting op geautomatiseerde arbeid, ook wel ‘botbelasting’ of ’tokentaks’ genoemd. Het bedrijf stelt dat beleidsmakers de belastinggrondslag opnieuw in evenwicht moeten brengen door meer te vertrouwen op inkomsten uit kapitaal, zoals hogere belastingen op vermogenswinsten, vennootschapsbelasting of gerichte maatregelen op duurzame AI-gedreven rendementen. Volgens OpenAI verschuift de samenstelling van de economische activiteit naarmate AI werk en productie hervormt, waarbij bedrijfs- en vermogenswinsten toenemen terwijl de afhankelijkheid van loonbelasting afneemt. Dit zou de financiering van sociale zekerheidsstelsels kunnen raken. Het bedrijf pleit ook voor een universeel recht op AI, een algemeen AI-welvaartsfonds (vergelijkbaar met het Noorse oliefonds), en formeel medezeggenschap voor werknemers over AI-implementaties.

Wat dit betekent

Dit voorstel, hoewel nog geen wetgeving, zet een belangrijke stip aan de horizon voor ondernemers die investeren in automatisering. Het betekent dat de totale kosten van eigendom (TCO) van AI-tools in de toekomst mogelijk niet alleen uit licentie- en implementatiekosten bestaan, maar ook uit een vorm van belasting op het gebruik ervan. Voor sectoren die sterk leunen op grootschalige automatisering, zoals e-commerce, logistiek, financiële dienstverlening en bepaalde administratieve processen, kan dit de businesscase veranderen. Het introduceert een nieuwe variabele in de ROI-berekening van automatisering. Het pleidooi voor werknemersinspraak betekent daarnaast dat de implementatie van AI in bedrijfsprocessen mogelijk meer gestructureerd en formeel zal moeten worden aangepakt, met aandacht voor de impact op werkdruk en autonomie.

Hoe je dit kunt toepassen

De praktische toepassing hangt af van jouw situatie, aangezien dit een beleidsvoorstel is en geen wet. Het is echter verstandig om bij toekomstige investeringen in automatisering bewust te zijn van deze mogelijke ontwikkeling.

Als je een automatiseringstraject plant… Overweeg bij het berekenen van de Return on Investment (ROI) niet alleen de directe licentie- of ontwikkelkosten, maar houd ook rekening met mogelijke toekomstige regelgevingskosten. Dit maakt je businesscase toekomstbestendiger. Je zou kunnen kiezen voor automatisering die de menselijke regie versterkt in plaats van volledig vervangt, wat mogelijk minder gevoelig is voor dergelijke specifieke belastingvoorstellen.

Als je AI gebruikt voor repetitieve, administratieve taken… Dit is precies het type ‘geautomatiseerde arbeid’ waar het voorstel mogelijk op mikt. Het kan zinvol zijn om nu al te onderzoeken hoe je deze processen efficiënter kunt inrichten, zodat eventuele toekomstige extra kosten op te vangen zijn door een hogere productiviteitswinst. Denk aan het combineren van taken of het herontwerpen van workflows.

Als je werknemers hebt… Het voorstel van OpenAI benadrukt formeel medezeggenschap over AI-implementaties. Je zou nu al kunnen beginnen met het betrekken van je team bij plannen voor automatisering. Vraag naar hun ervaringen met repetitief werk en bespreek hoe tools kunnen helpen om gevaarlijk, repetitief of uitputtend werk te elimineren, zonder de werkdruk te verhogen. Dit bouwt draagvlak en anticipeert op mogelijke toekomstige regelgeving.

Als je een strategie voor de lange termijn maakt… Volg de politieke en maatschappelijke discussie over dit onderwerp. Een ‘AI-welvaartsfonds’, zoals voorgesteld, zou op termijn kunnen leiden tot nieuwe subsidies of investeringsmogelijkheden voor bedrijven die op een bepaalde, maatschappelijk gewenste manier met AI werken. Door hierop te anticiperen, positioneer je je bedrijf mogelijk gunstig.

Bron: Emerce