De EU AI Act wordt op een aantal punten afgezwakt en uitgesteld. Voor ondernemers in het midden- en kleinbedrijf (MKB) betekent dit dat je meer tijd hebt om je voor te bereiden op de regels voor hoog-risico AI-toepassingen, maar dat de onzekerheid over wat precies onder die categorie valt voorlopig blijft bestaan.

Wat er aan de hand is

De EU-lidstaten en het Europarlement hebben in de nacht van woensdag op donderdag overeenstemming bereikt over aanpassingen in de EU AI Act, die in augustus 2024 werd aangenomen. De beperkingen voor AI-toepassingen met een hoog risico, zoals in kritieke infrastructuur, worden uitgesteld tot december volgend jaar. Regels voor hoog-risico AI-systemen die in een product zijn geïntegreerd, gaan pas gelden vanaf 2 augustus 2028. Aanvankelijk zouden deze regels al in augustus aanstaande van kracht worden. De reden voor het uitstel is dat de standaarden en richtlijnen voor naleving nog niet klaar zijn. Het is zelfs nog niet duidelijk welke toepassingen en bouwdelen precies in de categorie ‘hoog risico’ thuishoren. Op aandringen van Duitsland komen er bovendien minder regels voor AI in industriële applicaties, met name waar overlap is met andere AI-regelgeving voor machinebouwers. De grote industriële concerns Siemens en Bosch hadden hierom gevraagd. Nieuwe eisen voor de detectie en het watermerken van door AI gegenereerde afbeeldingen en video gaan per 2 december aanstaande gelden, een uitstel van drie maanden. De EU-lidstaten en het Europarlement moeten nog hun finale goedkeuring geven, maar het compromis maakt de AI Act volgens betrokkenen bijna definitief.

Wat dit betekent

Voor MKB’ers die AI willen implementeren, geeft dit uitstel lucht, maar het schept ook verwarring. De regels voor hoog-risico AI, die het meest ingrijpend zijn, worden met zestien maanden uitgesteld. Dat betekent dat je niet per direct hoeft te voldoen aan strenge eisen voor bijvoorbeeld AI in wervingssoftware, kredietscoring of toegang tot essentiële diensten. Tegelijkertijd is de onzekerheid groot: omdat de standaarden nog niet klaar zijn, weet niemand precies welke toepassingen straks als ‘hoog risico’ worden aangemerkt. Dit maakt het lastig om nu al te investeren in compliance. Voor bedrijven die AI in fysieke producten bouwen, zoals machines of medische apparatuur, is de deadline verschoven naar 2028. Dat geeft meer tijd om systemen aan te passen, maar het risico bestaat dat je later alsnog moet bijsturen. De bredere scope voor het verwerken van gevoelige persoonsgegevens om vooroordelen op te sporen, biedt kansen voor bedrijven die AI eerlijk willen inzetten, maar de voorwaarde ‘strikt noodzakelijk’ blijft streng. Volgens digitale-burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom is de tech-lobby de grote winnaar bij het uitstel.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een webshop runt en AI gebruikt voor klantenservice of aanbevelingen. Je hoeft je voorlopig geen zorgen te maken over strenge regels voor hoog-risico AI, tenzij je systemen inzet die bijvoorbeeld toegang tot krediet beoordelen. Overweeg om de komende maanden te inventariseren welke AI-toepassingen je gebruikt en of die mogelijk onder de definitie van hoog risico kunnen vallen zodra de standaarden bekend zijn. Je zou kunnen beginnen met het documenteren van hoe je AI werkt en welke data je gebruikt, zodat je later snel kunt voldoen aan eventuele transparantie-eisen.

Als je een team aanstuurt en AI inzet voor werving of personeelsbeoordeling. Dit is een klassiek voorbeeld van een hoog-risico toepassing. Het uitstel geeft je de kans om je processen tegen het licht te houden. Een mogelijkheid is om nu al te controleren of je AI-systemen onbedoelde vooroordelen bevatten, bijvoorbeeld door steekproefsgewijs uitkomsten te vergelijken. Overweeg om een extern bureau een bias-audit te laten doen, zodat je straks niet voor verrassingen komt te staan wanneer de regels alsnog ingaan.

Als je in de maakindustrie werkt en AI in machines of producten integreert. De deadline voor geïntegreerde hoog-risico AI is verschoven naar 2 augustus 2028. Dat is ruim de tijd, maar het is verstandig om nu al te kijken of jouw AI-toepassingen overlappen met bestaande regelgeving voor machinebouwers. Je zou kunnen overleggen met je branchevereniging of een juridisch adviseur om te bepalen welke regels straks op jouw producten van toepassing zijn. Een optie is om een stappenplan te maken voor naleving, zodat je niet in de laatste maanden voor de deadline in tijdnood komt.

Als je AI gebruikt voor het genereren van afbeeldingen of video’s, bijvoorbeeld in marketing. De nieuwe eisen voor detectie en watermerken gaan per 2 december aanstaande gelden, een uitstel van drie maanden. Overweeg om nu al te onderzoeken welke watermerk-technologieën beschikbaar zijn en hoe je die in je workflow kunt inbouwen. Je zou kunnen testen met open-source tools voor het markeren van AI-content, zodat je tegen december klaar bent om te voldoen.

Bron: Computable