Het kabinet krijgt de bevoegdheid om overnames van Nederlandse AI-bedrijven door niet-bevriende landen te blokkeren als de nationale veiligheid in het geding is. Deze maatregel, die al per 1 januari 2027 van kracht kan worden, breidt de bestaande Wet veiligheidstoets investeringen, fusies en overnames (Vifo) uit met zes extra technologieën, waaronder kunstmatige intelligentie. Voor ondernemers in de AI-sector betekent dit dat een overname door een partij uit bijvoorbeeld China of een ander niet-bevriend land voortaan aan een strenge toets kan worden onderworpen.

Wat er aan de hand is

Minister Heleen Herbert (Economische Zaken en Klimaat) heeft aangekondigd de Wet Vifo uit te breiden met zes technologieën: AI, geavanceerde materialen, nanotechnologie, sensor- en navigatietechnologie, biotechnologie en nucleaire technologie voor medisch gebruik. De wet bestaat al sinds 2023 en geldt voor defensie, quantum, fotonica, halfgeleiders en dual-use technologie. De uitbreiding is aangeboden aan de Tweede en Eerste Kamer en kan volgens de minister al per 1 januari 2027 ingaan. Nederland is volgens Herbert doelwit van cyberoperaties, spionage en sabotage. Het kabinet wil een open economie behouden, maar tegelijkertijd kennis, innovaties en bedrijven beschermen.

Wat dit betekent

Voor ondernemers in de AI-sector betekent deze wet dat een overname door een buitenlandse partij niet meer vanzelfsprekend is. Vooral overnames door bedrijven uit niet-bevriende landen, zoals China, kunnen worden tegengehouden. Dit geldt niet alleen voor grote techbedrijven, maar ook voor kleinere AI-startups en mkb-bedrijven die actief zijn in AI-ontwikkeling. De wet kan ook gevolgen hebben voor samenwerkingsverbanden, joint ventures of investeringen waarbij een buitenlandse partij zeggenschap krijgt. Het is belangrijk om te weten dat de toetsing niet alleen overnames betreft, maar ook fusies en andere vormen van investeringen. Daarnaast overweegt het kabinet om ook zorginstellingen en aanbieders van gezondheidsdata en ICT onder de wet te laten vallen.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een AI-startup runt en overweegt een overname door een buitenlandse partij, is het verstandig om vooraf te checken of de koper uit een niet-bevriend land komt. Je zou kunnen nagaan of jouw technologie onder de nieuwe definitie van AI valt. Overweeg om juridisch advies in te winnen over de Wet Vifo voordat je gesprekken aangaat met een buitenlandse partij. Een optie is om in een vroeg stadium een melding te doen bij het Bureau Toetsing Investeringen, zodat je weet of er bezwaren zijn.

Als je een mkb-bedrijf hebt dat AI-toepassingen ontwikkelt voor bijvoorbeeld logistiek of productie, kan het zijn dat jouw bedrijf onder de reikwijdte van de wet valt, ook al ben je geen grote speler. Je zou kunnen inventariseren of jouw technologieën op de lijst van gevoelige technologieën staan. Een mogelijkheid is om je overname- of samenwerkingsstrategie aan te passen door alleen met partijen uit bevriende landen in zee te gaan. Overweeg om je bedrijfsstructuur zo in te richten dat gevoelige kennis en data in Nederland blijven.

Als je een investeerder bent die overweegt in een Nederlandse AI-startup te stappen, is het goed om te weten dat ook jouw investering getoetst kan worden als de startup onder de wet valt. Je zou kunnen onderzoeken of de startup technologie ontwikkelt die op de lijst staat. Een optie is om in het due diligence-onderzoek expliciet aandacht te besteden aan de Wet Vifo en de mogelijke impact op de exit-strategie. Overweeg om alleen te investeren als er een duidelijke route is voor een toekomstige overname zonder veiligheidsrisico’s.

Als je een bedrijf hebt dat samenwerkt met buitenlandse partijen voor AI-onderzoek of -ontwikkeling, kan het zijn dat een joint venture of een licentieovereenkomst onder de wet valt. Je zou kunnen nagaan of de samenwerking leidt tot zeggenschap of invloed van een niet-bevriende partij. Een mogelijkheid is om de samenwerking zo vorm te geven dat de zeggenschap in Nederlandse handen blijft. Overweeg om een clausule op te nemen die de samenwerking ontbindt als de wet van toepassing blijkt te zijn.

Bron: Computable(https://www.computable.nl/2026/06/09/kabinet-kan-spoedig-ai-overnames-uit-niet-bevriende-landen-blokkeren/)