Het kabinet krijgt de mogelijkheid om overnames van Nederlandse AI-bedrijven door partijen uit niet-bevriende landen te blokkeren, als de nationale veiligheid in het geding is. Minister Heleen Herbert (Economische Zaken en Klimaat) breidt de Wet veiligheidstoets investeringen, fusies en overnames (vifo) uit met zes technologieën, waaronder kunstmatige intelligentie. Dit betekent dat AI-startups en MKB-bedrijven die afhankelijk zijn van buitenlands kapitaal, te maken krijgen met een extra toets voordat een overname of investering doorgaat.

Wat er aan de hand is

De Wet vifo wordt uitgebreid met AI, geavanceerde materialen, nanotechnologie, sensor- en navigatietechnologie, biotechnologie en nucleaire technologie voor medisch gebruik. Vanaf 1 januari aanstaande kan het kabinet overnames door bedrijven uit niet-bevriende landen, zoals China, verbieden als de nationale veiligheid wordt bedreigd. De wet geldt sinds 2023 al voor defensie-industrie, quantum, fotonica, halfgeleiders en dual-use technologie. Volgens minister Herbert is Nederland doelwit van cyberoperaties, spionage en sabotage. Het streven blijft een open economie, maar het kabinet wil kennis, innovaties en bedrijven beschermen. De aanpassing van het besluit is aangeboden aan de Tweede en Eerste Kamer.

Wat dit betekent

Voor MKB-schaal AI-startups betekent deze uitbreiding dat buitenlandse investeringen en overnames niet meer vanzelfsprekend zijn. Vooral als de investeerder uit een niet-bevriend land komt, kan een overname worden tegengehouden. Dit raakt startups die afhankelijk zijn van kapitaal uit bijvoorbeeld China of andere landen die als risicovol worden gezien. De toets geldt niet alleen voor volledige overnames, maar ook voor fusies en andere vormen van investeringen in sensitieve technologie. Voor bedrijven die AI ontwikkelen voor toepassingen in defensie, gezondheidszorg of kritieke infrastructuur, kan de impact groot zijn. Ze moeten rekening houden met langere doorlooptijden en onzekerheid bij financieringsrondes.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een AI-startup runt die buitenlands kapitaal zoekt. Je zou kunnen onderzoeken of je technologie onder de nieuwe reikwijdte van de Wet vifo valt. Overweeg om vooraf een inschatting te maken van de kans dat een overname of investering wordt getoetst. Een mogelijkheid is om juridisch advies in te winnen over de procedure en de criteria die het kabinet hanteert. Je kunt ook alternatieve financieringsbronnen verkennen, zoals Nederlandse investeerders of Europese fondsen, om de afhankelijkheid van niet-bevriende landen te verminderen.

Als je een MKB-bedrijf bent dat AI inzet voor gevoelige toepassingen. Denk aan AI in de gezondheidszorg, energie of digitale infrastructuur. Je zou kunnen nagaan of jouw bedrijf onder de vitale sectoren valt die al onder de Wet vifo vallen. Een optie is om een interne risicoanalyse te doen van je technologie en je investeerders. Overweeg om transparant te zijn over je financieringsstructuur, zodat je bij een eventuele toetsing goed voorbereid bent.

Als je een ondernemer bent die overweegt een AI-bedrijf over te nemen van een buitenlandse partij. Je zou kunnen controleren of de verkopende partij uit een niet-bevriend land komt. Een mogelijkheid is om vooraf contact op te nemen met het ministerie van Economische Zaken voor een indicatie of de overname getoetst wordt. Je kunt ook overwegen om de overname in fasen te doen, zodat je de risico’s beter kunt inschatten.

Als je werkt met een AI-startup die afhankelijk is van buitenlandse toeleveranciers. De nieuwe regels kunnen ook gevolgen hebben voor samenwerkingen en licenties. Je zou kunnen onderzoeken of je technologie onder de definitie van ‘sensitieve technologie’ valt. Overweeg om contracten met buitenlandse partners te herzien en clausules op te nemen voor het geval de overname wordt geblokkeerd.

Bron: Computable