Het kabinet krijgt de bevoegdheid om overnames van Nederlandse AI-bedrijven door niet-bevriende landen te blokkeren als de nationale veiligheid in het geding is. Deze maatregel, die mogelijk al vanaf 1 januari ingaat, raakt ook MKB-ondernemers die actief zijn in kunstmatige intelligentie of aanverwante technologieën.

Wat er aan de hand is

Minister Heleen Herbert (Economische Zaken en Klimaat) breidt de Wet veiligheidstoets investeringen, fusies en overnames (vifo) uit met zes technologieën. Naast AI gaat het om geavanceerde materialen, nanotechnologie, sensor- en navigatietechnologie, biotechnologie en nucleaire technologie voor medisch gebruik. De wet toetst sinds 2023 al overnames in defensie, quantum, fotonica, halfgeleiders en dual-use technologie. Ook investeringen in vitale sectoren zoals energie en digitale infrastructuur worden al gescreend. De uitbreiding is aangeboden aan de Tweede en Eerste Kamer. Volgens minister Herbert is Nederland doelwit van cyberoperaties, spionage en sabotage. ‘Daarom moeten we als kabinet kennis, innovaties en bedrijven beschermen en versterken. Het streven blijft een open economie, maar we zijn scherp op risico’s.’

Wat dit betekent

Voor MKB-ondernemers met AI-innovaties verandert er concreet iets bij een verkoop, fusie of investering door een partij uit een niet-bevriend land. Denk aan China, maar ook andere landen kunnen onder die definitie vallen. De overheid kan de transactie tegenhouden als die een risico vormt voor de nationale veiligheid. Dit betekent dat je als ondernemer niet zomaar kunt verkopen aan de hoogste bieder als die uit een niet-bevriend land komt. Ook investeringen van buitenlandse partijen in jouw AI-bedrijf kunnen onder de toets vallen. De wet geldt niet alleen voor grote techbedrijven, maar ook voor kleinere spelers met gevoelige technologie. De overheid kijkt naar de technologie zelf, niet naar de omvang van het bedrijf.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een AI-startup runt en overweegt een buitenlandse investeerder aan te trekken. Je zou kunnen onderzoeken of de investeerder uit een bevriend land komt. Overweeg om voorafgaand aan gesprekken een lijst te maken van landen die mogelijk als niet-bevriend worden gezien. Een optie is om juridisch advies in te winnen over de Wet vifo voordat je een investeringsronde start. Je kunt ook een due diligence doen naar de herkomst van het kapitaal.

Als je een AI-oplossing hebt ontwikkeld voor de zorg of energiesector. Deze sectoren vallen mogelijk ook onder de wet, zoals minister Sterk onlangs liet weten. Een mogelijkheid is om in je bedrijfsdocumentatie vast te leggen of jouw technologie onder de nieuwe definitie valt. Overweeg om een veiligheidstoets voor te bereiden, ook als je nog geen verkoopplannen hebt. Je zou kunnen inventariseren of jouw technologie valt onder AI, geavanceerde materialen of sensortechnologie.

Als je een overnameaanbod krijgt van een partij uit een niet-bevriend land. De overheid kan de overname blokkeren, dus je kunt niet rekenen op een snelle verkoop. Een optie is om in een vroeg stadium contact op te nemen met het Bureau Toetsing Investeringen. Je zou kunnen vragen of jouw specifieke technologie onder de wet valt. Overweeg om alternatieve kopers uit bevriende landen te zoeken, zodat je niet afhankelijk bent van één partij.

Als je samenwerkt met een buitenlands bedrijf aan AI-ontwikkeling. Ook samenwerkingsverbanden kunnen onder de wet vallen als ze neerkomen op een feitelijke overname of investering. Je zou kunnen nagaan of de samenwerking juridisch als een fusie of overname wordt gezien. Een mogelijkheid is om de samenwerking zo in te richten dat er geen sprake is van zeggenschapsoverdracht. Overweeg om een jurist te vragen of jouw constructie veilig is.

Bron: Computable