Het kabinet krijgt de bevoegdheid om overnames van Nederlandse AI-bedrijven door partijen uit niet-bevriende landen te blokkeren als de nationale veiligheid in het geding is. Deze maatregel, die per 1 januari 2027 van kracht kan worden, raakt direct ondernemers die werken met kunstmatige intelligentie, geavanceerde materialen, nanotechnologie, sensoren, navigatie, biotechnologie of nucleaire medische technologie.

Wat er aan de hand is

Minister Heleen Herbert van Economische Zaken en Klimaat breidt de Wet veiligheidstoets investeringen, fusies en overnames (Vifo) uit met zes technologiegebieden. Naast AI vallen daar ook geavanceerde materialen, nanotechnologie, sensor- en navigatietechnologie, biotechnologie en nucleaire technologie voor medisch gebruik onder. De wet bestaat al sinds 2023 voor defensie, quantum, fotonica, halfgeleiders en dual-use technologie. De uitbreiding is aangeboden aan de Tweede en Eerste Kamer. Volgens de minister is Nederland doelwit van cyberoperaties, spionage en sabotage, en moet het kabinet kennis, innovaties en bedrijven beschermen. Het streven blijft een open economie, maar de overheid wordt scherper op risico’s.

Wat dit betekent

Voor ondernemers in het MKB die AI-innovaties ontwikkelen, verandert er concreet iets. Als jouw bedrijf actief is op een van de genoemde technologiegebieden, kan een overname of investering uit een niet-bevriend land straks worden tegengehouden. Dat klinkt als een beperking, maar het biedt ook bescherming. Je hoeft niet langer te vrezen dat een buitenlandse partij jouw technologie overneemt zonder dat de overheid kan ingrijpen. Voor bedrijven die samenwerken met partijen uit bevriende landen verandert er niets. De wet geldt specifiek voor transacties die de nationale veiligheid kunnen bedreigen. Dit betekent dat je als ondernemer meer zekerheid hebt over wie er in jouw technologie kan investeren, maar ook dat je bij een verkoop of samenwerking extra stappen moet doorlopen.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een AI-startup runt die werkt aan sensortechnologie of navigatie, overweeg om nu al te inventariseren of jouw technologie onder de nieuwe reikwijdte van de Vifo-wet valt. Je kunt een lijst maken van de zes genoemde technologiegebieden en checken of jouw producten of diensten daaronder vallen. Als dat zo is, is het verstandig om bij een eventuele overname of investering uit een niet-bevriend land tijdig een veiligheidstoets aan te vragen bij het ministerie van Economische Zaken. Wacht niet tot de wet van kracht is, maar bereid je voor op de procedure.

Als je een MKB-bedrijf hebt dat AI gebruikt voor medische toepassingen, bijvoorbeeld in combinatie met gezondheidsdata, dan val je mogelijk ook onder de uitbreiding. Minister Sterk heeft aangegeven dat zorginstellingen en aanbieders van gezondheidsdata en ICT mogelijk onder de Vifo-wet gaan vallen. Een optie is om nu al contact op te nemen met een jurist die gespecialiseerd is in investeringstoetsing. Je kunt samen een risicoanalyse maken van jouw bedrijf en bepalen of een overname of investering uit een niet-bevriend land een meldingsplicht heeft. Zo voorkom je verrassingen achteraf.

Als je werkt met geavanceerde materialen of nanotechnologie, bijvoorbeeld in de productie van sensoren of halfgeleiders, dan is het goed om te weten dat de wet ook voor jou geldt. Een mogelijkheid is om in je bedrijfsstrategie rekening te houden met de toetsingsprocedure. Je zou kunnen overwegen om bij een verkoop of samenwerking met een buitenlandse partij vooraf een vrijwillige toetsing aan te vragen. Dit geeft duidelijkheid over de haalbaarheid van de transactie en voorkomt dat je halverwege het proces wordt tegengehouden.

Als je een bedrijf hebt dat AI inzet voor defensie of dual-use toepassingen, dan val je al onder de bestaande Vifo-wet. De uitbreiding betekent dat er meer technologieën worden toegevoegd, maar voor jou verandert er weinig. Toch is het verstandig om de nieuwe lijst te bekijken en te controleren of jouw producten of diensten nu ook onder een extra categorie vallen. Je kunt dit eenvoudig doen door de officiële publicatie van het besluit te lezen zodra deze beschikbaar is. Blijf op de hoogte van wijzigingen via de website van het ministerie van Economische Zaken.

Bron: Computable