Het kabinet krijgt de bevoegdheid om overnames van Nederlandse AI-bedrijven door partijen uit niet-bevriende landen zoals China te blokkeren. Deze maatregel, die per 1 januari 2027 ingaat, is bedoeld om kennis, innovaties en bedrijven te beschermen tegen cyberoperaties, spionage en sabotage.

Wat er aan de hand is

Minister Heleen Herbert (Economische Zaken en Klimaat) breidt de Wet veiligheidstoets investeringen, fusies en overnames (Vifo) uit. Vanaf 1 januari 2027 worden zes technologieën aan de wet toegevoegd: kunstmatige intelligentie, geavanceerde materialen, nanotechnologie, sensor- en navigatietechnologie, biotechnologie en nucleaire technologie voor medisch gebruik. De Vifo-wet toetst sinds 2023 al investeringen in de defensie-industrie, quantum, fotonica, halfgeleiders en dual-use technologie. Ook vitale sectoren zoals energie en digitale infrastructuur vallen eronder. Volgens minister Herbert is Nederland doelwit van cyberoperaties, spionage en sabotage. ‘Daarom moeten we als kabinet kennis, innovaties en bedrijven beschermen en versterken. Het streven blijft een open economie, maar we zijn scherp op risico’s’, aldus de minister.

Wat dit betekent

Voor Nederlandse AI-startups en MKB-bedrijven die actief zijn in AI, geavanceerde materialen of nanotechnologie, verandert de speelruimte voor samenwerking en investeringen met partijen uit niet-bevriende landen. Een overname of meerderheidsbelang door een Chinese investeerder kan straks worden tegengehouden. Dit beperkt mogelijke exit-opties en financieringsbronnen, maar biedt ook bescherming tegen ongewenste inmenging. Voor bedrijven die samenwerken met partijen uit bevriende landen verandert er niets. De uitbreiding raakt vooral de hightech-sectoren die in de geopolitieke wapenwedloop een sleutelrol spelen, zoals AI, autonome wapens, geavanceerde halfgeleiders, fotonica en quantumcomputers. Ook zorginstellingen en aanbieders van gezondheidsdata en ICT kunnen onder de wet gaan vallen, zo heeft minister Sterk laten weten.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een AI-startup runt die overnamegesprekken voert met een partij uit China of een ander niet-bevriend land, overweeg om de gesprekken te pauzeren tot de wet is ingegaan. Je zou kunnen onderzoeken of er alternatieve investeerders zijn uit bevriende landen, zoals de VS, EU-lidstaten of Japan. Een mogelijkheid is om een juridisch adviseur in te schakelen die gespecialiseerd is in de Vifo-wet, zodat je weet aan welke voorwaarden je moet voldoen.

Als je een MKB-bedrijf hebt dat AI-software ontwikkelt voor de zorg of digitale infrastructuur, check of jouw technologie onder de nieuwe definitie valt. Je zou kunnen nagaan of je bedrijf straks meldingsplichtig is bij een overname of investering. Een optie is om een interne inventarisatie te maken van welke technologieën je gebruikt en of die op de lijst van zes nieuwe technologieën staan. Overweeg om dit te bespreken met een adviseur die de wetgeving kent.

Als je een investeerder bent die overweegt in een Nederlands AI-bedrijf te stappen, wees je ervan bewust dat de overname of investering straks getoetst kan worden. Je zou kunnen nagaan of de doelonderneming onder de Vifo-wet valt en of de herkomst van het kapitaal een rol speelt. Een mogelijkheid is om vooraf een zogenaamde ‘pre-notificatie’ in te dienen bij het Bureau Toetsing Investeringen, zodat je zekerheid krijgt voordat je de deal rondmaakt.

Als je een techbedrijf runt dat samenwerkt met een Chinese partner op het gebied van AI-onderzoek, wees voorzichtig met het delen van gevoelige technologie of data. Je zou kunnen overwegen om de samenwerking juridisch te herzien en te kijken of er een risico bestaat dat de samenwerking als een investering of overname wordt gezien. Een optie is om een due diligence uit te voeren op de partner en de technologie die je deelt.

Als je een ondernemer bent die een AI-bedrijf wil verkopen, bereid je voor op een langere doorlooptijd. De toetsing kan vertraging opleveren. Je zou kunnen overwegen om alvast een dossier samen te stellen met informatie over je technologie, je klanten en je investeerders, zodat je snel kunt reageren als de toetsing start. Overweeg om een adviseur in te schakelen die ervaring heeft met de Vifo-procedure.

Bron: Computable