Het kabinet krijgt de bevoegdheid om overnames van Nederlandse AI-bedrijven door partijen uit niet-bevriende landen, zoals China, te blokkeren als de nationale veiligheid in het geding is. Deze maatregel, die mogelijk al per 1 januari ingaat, raakt niet alleen grote techbedrijven, maar ook kleinere ondernemers die actief zijn in kunstmatige intelligentie of aanverwante technologieën.

Wat er aan de hand is

Minister Heleen Herbert (Economische Zaken en Klimaat) breidt de Wet veiligheidstoets investeringen, fusies en overnames (vifo) uit. Vanaf 1 januari 2026 kunnen overnames in zes extra technologiegebieden worden tegengehouden: kunstmatige intelligentie, geavanceerde materialen, nanotechnologie, sensor- en navigatietechnologie, biotechnologie en nucleaire technologie voor medisch gebruik. De wet geldt al sinds 2023 voor defensie, quantum, fotonica, halfgeleiders en dual-use technologie. De aanpassing is aangeboden aan de Tweede en Eerste Kamer. Volgens de minister is Nederland doelwit van cyberoperaties, spionage en sabotage. Het kabinet wil kennis, innovaties en bedrijven beschermen, maar streeft tegelijkertijd naar een open economie.

Wat dit betekent

Voor ondernemers in de AI-sector betekent dit dat een buitenlandse overname of investering straks aan een strengere toets wordt onderworpen. Het gaat niet alleen om grote fusies, maar ook om kleinere overnames of investeringen in bedrijven die AI-technologie ontwikkelen. Dit kan gevolgen hebben voor startups die afhankelijk zijn van buitenlands kapitaal, bijvoorbeeld uit China of andere niet-bevriende landen. Ook bedrijven die AI toepassen in vitale sectoren zoals energie, digitale infrastructuur of zorg kunnen onder de wet vallen. De overheid wil voorkomen dat gevoelige technologie in verkeerde handen valt. Dit betekent dat je als ondernemer rekening moet houden met extra administratieve lasten en mogelijke vertraging bij investeringen of overnames.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een AI-startup runt en je overweegt een buitenlandse investeerder aan te trekken, dan is het verstandig om nu al te inventariseren of jouw technologie onder de nieuwe regels valt. Kijk of je bedrijf actief is in een van de zes genoemde technologiegebieden. Overweeg om juridisch advies in te winnen over de Wet vifo en de mogelijke gevolgen voor jouw financieringsronde. Je zou kunnen beginnen met een interne scan van je technologieportfolio en de herkomst van potentiële investeerders.

Als je een MKB-bedrijf hebt dat AI-oplossingen levert aan de overheid of vitale infrastructuur, dan kun je anticiperen op strengere eisen rondom eigendom en zeggenschap. Het is een optie om je aandeelhoudersstructuur te herzien en te controleren of er indirecte invloeden zijn uit niet-bevriende landen. Overweeg om een compliance-check uit te voeren op je huidige investeerders en samenwerkingspartners.

Als je een ondernemer bent die overnamekansen ziet in de AI-sector, dan kun je profiteren van de nieuwe regels doordat buitenlandse concurrenten mogelijk worden teruggedrongen. Dit kan kansen bieden om zelf overnames te doen of strategische partnerschappen aan te gaan met partijen uit bevriende landen. Een mogelijkheid is om je netwerk te versterken met Europese investeerders die wel aan de veiligheidstoets kunnen voldoen.

Als je werkt met AI in de zorg of met gezondheidsdata, dan is het belangrijk om te weten dat ook zorginstellingen en aanbieders van gezondheidsdata mogelijk onder de Wet vifo gaan vallen. Minister Sterk heeft dit onlangs aangekondigd. Je zou kunnen overwegen om nu al je databeveiliging en eigendomsstructuren te laten doorlichten, zodat je voorbereid bent op een eventuele toets.

Bron: Computable