Het kabinet krijgt de bevoegdheid om overnames van Nederlandse AI-bedrijven door partijen uit niet-bevriende landen, zoals China, te blokkeren. Minister Herbert (Economische Zaken) breidt de Wet veiligheidstoets investeringen, fusies en overnames (vifo) uit met zes technologieën, waaronder AI. Dit betekent dat overnames, fusies en investeringen in AI-bedrijven vanaf 1 januari aanstaande aan een veiligheidstoets kunnen worden onderworpen.

Wat er aan de hand is

De Wet vifo bestaat sinds 2023 en geldt al voor defensie, quantum, fotonica, halfgeleiders en dual-use technologie. Het kabinet voegt daar nu AI aan toe, samen met geavanceerde materialen, nanotechnologie, sensor- en navigatietechnologie, biotechnologie en nucleaire technologie voor medisch gebruik. Minister Herbert stelt dat Nederland doelwit is van cyberoperaties, spionage en sabotage. De uitbreiding is aangeboden aan de Tweede en Eerste Kamer. Het doel is kennis, innovaties en bedrijven te beschermen zonder de open economie op te geven.

Wat dit betekent

Voor ondernemers in de AI-sector verandert er concreet iets. Als je bedrijf AI-software of -diensten ontwikkelt, kan een overname of investering uit een niet-bevriend land straks worden tegengehouden. Dit geldt ook voor samenwerkingen die als overname worden gezien, zoals het verkopen van een meerderheidsbelang. De wet is breed: ook bedrijven die AI toepassen in vitale sectoren zoals energie, digitale infrastructuur of zorg kunnen onder de toets vallen. Voor het MKB dat niet actief is in deze sectoren, verandert er voorlopig niets. Maar als je samenwerkt met of afhankelijk bent van partijen uit niet-bevriende landen, is het verstandig om de ontwikkelingen te volgen.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een AI-startup runt en overnamegesprekken voert met een buitenlandse partij, overweeg om te checken of de partij uit een niet-bevriend land komt. Je zou kunnen nagaan of jouw technologie onder de nieuwe definitie van AI valt. Een mogelijkheid is om juridisch advies in te winnen over de Wet vifo voordat je gesprekken voortzet. Zo voorkom je dat een overname op het laatste moment wordt geblokkeerd.

Als je als MKB-ondernemer AI-oplossingen inkoopt van een bedrijf dat mogelijk wordt overgenomen door een niet-bevriende partij, is het verstandig om je leveranciers te monitoren. Een optie is om in je contracten een clausule op te nemen over wijzigingen in eigendom of zeggenschap. Overweeg om alternatieve leveranciers in kaart te brengen, voor het geval jouw huidige leverancier onder de toets valt en zijn dienverlening moet aanpassen.

Als je in de zorg of energiesector werkt en AI gebruikt voor data-analyse of procesoptimalisatie, kun je onderzoeken of jouw sector al onder de bestaande of nieuwe reikwijdte van de Wet vifo valt. Het ministerie van Langdurige Zorg heeft aangegeven dat zorginstellingen en aanbieders van gezondheidsdata mogelijk ook onder de wet gaan vallen. Een mogelijkheid is om contact op te nemen met je brancheorganisatie voor actuele informatie over de implementatie.

Als je investeerder bent of overweegt een strategisch partnerschap aan te gaan met een AI-bedrijf, overweeg om de herkomst van de investering of partner te toetsen aan de lijst van niet-bevriende landen. Je zou kunnen afspreken dat de overname of investering pas doorgaat na een veiligheidstoets. Een optie is om een juridische due diligence uit te voeren die specifiek kijkt naar de Wet vifo.

Bron: Computable