Het kabinet breidt de Wet veiligheidstoets investeringen, fusies en overnames (vifo) uit naar kunstmatige intelligentie. Dit betekent dat overnames van Nederlandse AI-bedrijven door partijen uit niet-bevriende landen, zoals China, vanaf 1 januari aanstaande geblokkeerd kunnen worden als de nationale veiligheid in het geding is. Voor MKB’ers die AI-innovaties ontwikkelen, is het zaak om nu al te weten of hun technologie onder de nieuwe regels valt en hoe zij tijdig kunnen handelen.

Wat er aan de hand is

Minister Heleen Herbert (Economische Zaken en Klimaat) heeft een aanpassing van de Wet vifo aangeboden aan de Tweede en Eerste Kamer. De wet, die sinds 2023 van kracht is voor defensie, quantum, fotonica, halfgeleiders en dual-use technologie, wordt uitgebreid met zes nieuwe technologiegebieden. Naast AI zijn dat geavanceerde materialen, nanotechnologie, sensor- en navigatietechnologie, biotechnologie en nucleaire technologie voor medisch gebruik. De maatregel is een reactie op toenemende dreigingen: volgens minister Herbert is Nederland doelwit van cyberoperaties, spionage en sabotage. Het kabinet wil kennis, innovaties en bedrijven beschermen, zonder de open economie uit het oog te verliezen. De uitbreiding kan al per 1 januari ingaan, mits de Kamers akkoord gaan.

Wat dit betekent

Voor MKB’ers die AI-innovaties ontwikkelen, betekent deze wetswijziging dat een overname of investering door een partij uit een niet-bevriend land straks niet zomaar kan plaatsvinden. Het kabinet kan een dergelijke transactie verbieden als de nationale veiligheid in het geding is. Dit raakt niet alleen bedrijven die zelf worden overgenomen, maar ook ondernemers die samenwerken met of investeringen ontvangen van buitenlandse partijen. De wet is breed: hij geldt voor elke vorm van investering, fusie of overname in sensitieve technologie. Ook zorginstellingen en aanbieders van gezondheidsdata en ICT kunnen onder de wet gaan vallen, zo heeft minister Mirjam Sterk (Langdurige Zorg, Jeugd en Sport) onlangs laten weten. Voor MKB’ers betekent dit dat zij hun positie en eventuele buitenlandse contacten moeten herijken.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een AI-startup runt die werkt aan gezichtsherkenning of autonome systemen. Je technologie valt waarschijnlijk onder de nieuwe regels. Het is verstandig om nu al te inventariseren of je investeerders of samenwerkingspartners hebt uit landen die als niet-bevriend worden beschouwd. Overweeg om een juridisch adviseur in te schakelen die gespecialiseerd is in de Wet vifo. Je zou kunnen nagaan of je een melding moet doen bij het ministerie van Economische Zaken voordat je een nieuwe investering of overname aangaat. Wacht niet tot de wet ingaat; een voorbereidende analyse kan je tijd en onzekerheid besparen.

Als je een MKB’er bent die AI gebruikt in een product voor de zorg of defensie. Zelfs als je bedrijf niet primair AI ontwikkelt, maar AI toepast in een product dat gevoelige data verwerkt, kun je onder de wet vallen. Een mogelijkheid is om je huidige contracten en aandeelhoudersstructuur door te lichten op buitenlandse invloeden. Je zou kunnen overwegen om een interne procedure op te zetten voor het melden van wijzigingen in eigendom of zeggenschap. Het is ook een goed moment om te checken of je voldoet aan de bestaande regels voor de vitale sectoren, zoals energie en digitale infrastructuur, die al onder de wet vallen.

Als je een ondernemer bent die overnamegesprekken voert met een partij uit een niet-bevriend land. De wet kan per 1 januari ingaan, dus timing is cruciaal. Je zou kunnen overwegen om het overnameproces te versnellen of juist te pauzeren tot duidelijk is of de wet van toepassing is. Overleg met je adviseur of een voorlopige melding bij het ministerie mogelijk is. Een optie is om in het overnamecontract een voorbehoud op te nemen dat de transactie afhankelijk is van goedkeuring onder de Wet vifo. Dit voorkomt dat je later voor verrassingen komt te staan.

Als je een MKB’er bent die investeert in AI-bedrijven. De wet geldt niet alleen voor overnames, maar ook voor investeringen. Als je overweegt te investeren in een Nederlands AI-bedrijf, controleer dan of de investeerder uit een niet-bevriend land komt. Je zou kunnen overwegen om een due diligence uit te voeren die specifiek kijkt naar de herkomst van kapitaal. Een mogelijkheid is om vooraf advies in te winnen bij het ministerie over de vraag of de investering meldingsplichtig is. Zo voorkom je dat een investering later wordt tegengehouden.

Bron: Computable