Het kabinet krijgt de bevoegdheid om overnames van Nederlandse AI-bedrijven door partijen uit niet-bevriende landen te blokkeren, als de nationale veiligheid in het geding is. De Wet veiligheidstoets investeringen, fusies en overnames (vifo) wordt uitgebreid met zes technologieën, waaronder kunstmatige intelligentie. Dit kan al vanaf 1 januari aanstaande gevolgen hebben voor MKB’ers die actief zijn in AI-innovatie.

Wat er aan de hand is

Minister Heleen Herbert (Economische Zaken en Klimaat) heeft een voorstel ingediend om de Wet vifo uit te breiden. Naast AI worden ook geavanceerde materialen, nanotechnologie, sensor- en navigatietechnologie, biotechnologie en nucleaire technologie voor medisch gebruik toegevoegd. De wet geldt voor overnames, fusies en investeringen door bedrijven uit niet-bevriende landen, zoals China. Volgens de minister is Nederland doelwit van cyberoperaties, spionage en sabotage. Het streven blijft een open economie, maar het kabinet wil scherp zijn op risico’s. De aanpassing van het besluit is aangeboden aan de Tweede en Eerste Kamer.

Wat dit betekent

Voor MKB’ers die AI-innovaties ontwikkelen, betekent deze wetsuitbreiding dat een overname of investering uit een niet-bevriend land voortaan een veiligheidstoets kan ondergaan. Dat geldt niet alleen voor grote techbedrijven, maar ook voor kleinere ondernemingen met gevoelige technologie. De toets kan leiden tot een verbod op de transactie. Dit raakt ondernemers die afhankelijk zijn van buitenlandse investeringen of die een overname overwegen. Ook bedrijven die samenwerken met partijen uit risicolanden moeten rekening houden met extra procedures. De wet geldt al sinds 2023 voor defensie, quantum, fotonica, halfgeleiders en dual-use technologie. De uitbreiding naar AI maakt de cirkel breder.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een AI-startup runt die werkt aan toepassingen in de defensie- of veiligheidssector. Je zou moeten nagaan of jouw technologie onder de nieuwe definitie van AI valt. Overweeg om een juridisch adviseur in te schakelen die gespecialiseerd is in de Wet vifo. Een mogelijkheid is om vooraf een vrijwillige screening aan te vragen bij het Bureau Toetsing Investeringen, zodat je weet of een voorgenomen overname of investering problemen oplevert.

Als je een MKB-bedrijf hebt dat AI-innovaties ontwikkelt voor de gezondheidszorg. Omdat ook zorginstellingen en aanbieders van gezondheidsdata mogelijk onder de wet gaan vallen, is het verstandig om je positie in kaart te brengen. Een optie is om je bedrijfsstructuur en aandeelhoudersregister te controleren op partijen uit niet-bevriende landen. Je zou kunnen overwegen om een datalijst op te stellen van alle technologieën die je gebruikt, zodat je snel kunt aantonen of er risico’s zijn.

Als je een AI-onderneming bent die investeerders zoekt uit het buitenland. Het is belangrijk om te weten welke landen als ‘niet-bevriend’ worden beschouwd. De overheid heeft nog geen definitieve lijst gepubliceerd, maar China wordt expliciet genoemd. Een praktische stap is om in je investeringsvoorwaarden een clausule op te nemen die aangeeft dat de transactie onderworpen kan worden aan een veiligheidstoets. Overweeg om alternatieve financieringsbronnen te verkennen uit bevriende landen, zoals de Verenigde Staten, Japan of EU-lidstaten.

Als je een AI-bedrijf runt dat samenwerkt met buitenlandse partners aan onderzoeksprojecten. Je zou kunnen nagaan of er sprake is van kennisoverdracht die onder de wet valt. Een mogelijkheid is om een interne audit uit te voeren op je samenwerkingsovereenkomsten. Overweeg om een vertrouwelijkheidsverklaring te laten tekenen door partners uit risicolanden, en leg vast welke technologieën worden gedeeld. Dit helpt om later aan te tonen dat je bewust omgaat met veiligheidsrisico’s.

Bron: Computable