Het kabinet krijgt de bevoegdheid om overnames van Nederlandse AI-bedrijven door partijen uit niet-bevriende landen te blokkeren. Deze maatregel, die per 1 januari ingaat, raakt niet alleen grote techbedrijven maar ook MKB’ers die een AI-startup willen verkopen of samenwerken met een buitenlandse partij.

Wat er aan de hand is

Minister Heleen Herbert (Economische Zaken en Klimaat) breidt de Wet veiligheidstoets investeringen, fusies en overnames (vifo) uit met zes technologieën, waaronder kunstmatige intelligentie. De wet geldt sinds 2023 al voor defensie, quantum, fotonica, halfgeleiders en dual-use technologie. Vanaf 1 januari kunnen overnames door bedrijven uit niet-bevriende landen zoals China worden tegengehouden als de nationale veiligheid in het geding is. Volgens minister Herbert is Nederland doelwit van cyberoperaties, spionage en sabotage. De aanpassing van het besluit is aangeboden aan de Tweede en Eerste Kamer.

Wat dit betekent

Voor MKB’ers die actief zijn in AI betekent dit dat een verkoop of samenwerking met een buitenlandse partij niet meer vanzelfsprekend is. De overheid kan ingrijpen, ook bij kleinere bedrijven, als de technologie als strategisch wordt beschouwd. Dit geldt niet alleen voor overnames, maar ook voor investeringen en fusies. De wet wordt breder: ook zorginstellingen en aanbieders van gezondheidsdata en ict kunnen onder de vifo gaan vallen. Voor ondernemers die met gevoelige data of AI-toepassingen werken, wordt het speelveld anders. Een buitenlandse overname kan maanden vertraging oplopen of helemaal worden verboden.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een AI-startup runt en overweegt te verkopen aan een buitenlandse partij. Je zou nu al moeten nagaan of jouw technologie onder de nieuwe regels valt. Overweeg om een jurist in te schakelen die gespecialiseerd is in de vifo-wet. Een mogelijkheid is om vooraf een zogenaamde ‘pre-notificatie’ aan te vragen bij het Bureau Toetsing Investeringen. Zo weet je of jouw overname straks wordt getoetst, voordat je een koopovereenkomst tekent.

Als je samenwerkt met een buitenlandse investeerder of partner. Een optie is om in je samenwerkingsovereenkomst een clausule op te nemen die rekening houdt met een mogelijke blokkade. Je zou kunnen afspreken wat er gebeurt als de overheid de investering tegenhoudt. Denk aan een terugvaloptie of een alternatieve financieringsbron uit een bevriend land.

Als je een MKB-bedrijf hebt dat AI inzet voor klantdata of gezondheidsdata. De wet kan ook van toepassing worden op bedrijven die met gevoelige data werken. Overweeg om je datastromen en AI-modellen in kaart te brengen. Een mogelijkheid is om te inventariseren of er buitenlandse partijen bij betrokken zijn die onder de niet-bevriende landen vallen. Als dat het geval is, kun je tijdig alternatieven zoeken.

Als je een overname overweegt van een Nederlands AI-bedrijf door een partij uit een bevriend land. Ook dan is het verstandig om de vifo-wet te kennen. Je zou kunnen controleren of de technologie van het over te nemen bedrijf onder de nieuwe regels valt. Een optie is om een due diligence uit te voeren met speciale aandacht voor de veiligheidstoets. Zo voorkom je dat de overname later alsnog wordt tegengehouden.

Bron: Computable