Het kabinet krijgt de bevoegdheid om overnames van Nederlandse AI-bedrijven door partijen uit niet-bevriende landen te blokkeren als de nationale veiligheid in het geding is. De Wet veiligheidstoets investeringen, fusies en overnames (vifo) wordt uitgebreid met AI en vijf andere technologieën. Dit betekent dat je als ondernemer bij buitenlandse investeringen of verkoopplannen rekening moet houden met een verplichte veiligheidstoets.

Wat er aan de hand is

Minister Heleen Herbert (Economische Zaken en Klimaat) breidt de Wet vifo uit met zes technologieën, waaronder kunstmatige intelligentie. De wet geldt nu al voor defensie, quantum, fotonica, halfgeleiders en dual-use technologie. Vanaf 1 januari aanstaande kunnen overnames door bedrijven uit niet-bevriende landen zoals China worden tegengehouden. De andere toegevoegde technologieën zijn geavanceerde materialen, nanotechnologie, sensor- en navigatietechnologie, biotechnologie en nucleaire technologie voor medisch gebruik. Volgens de minister is Nederland doelwit van cyberoperaties, spionage en sabotage. Het streven blijft een open economie, maar het kabinet wil kennis, innovaties en bedrijven beschermen. De aanpassing van het besluit is aangeboden aan de Tweede en Eerste Kamer.

Wat dit betekent

Voor ondernemers in de AI-sector verandert er concreet iets. Als je een bedrijf hebt dat AI-oplossingen ontwikkelt, kan een buitenlandse overname of investering straks worden geblokkeerd. Dit geldt niet alleen voor grote techbedrijven, maar ook voor kleinere AI-startups en MKB-bedrijven. De wet toetst of de overname een risico vormt voor de nationale veiligheid. Dat betekent dat je bij gesprekken met investeerders uit niet-bevriende landen extra stappen moet doorlopen. Ook als je zelf geen overname overweegt, kan de wet invloed hebben op samenwerkingen of licentiedeals met buitenlandse partijen. De uitbreiding sluit aan bij een bredere trend: steeds meer landen scherpen de regels aan voor technologie die strategisch belangrijk is.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een AI-startup runt en gesprekken voert met buitenlandse investeerders. Het is verstandig om vooraf te checken of de investeerder uit een niet-bevriend land komt. Je kunt de lijst met niet-bevriende landen raadplegen die het kabinet hanteert. Overweeg om juridisch advies in te winnen voordat je een intentieverklaring tekent. Een veiligheidstoets kan het proces vertragen of zelfs stoppen, dus neem die mogelijkheid mee in je planning.

Als je een MKB-bedrijf hebt dat AI-componenten levert aan defensie of vitale infrastructuur. De wet geldt ook voor toeleveranciers. Als jouw technologie indirect wordt gebruikt in sectoren als energie of digitale infrastructuur, kun je onder de toets vallen. Een optie is om je klantenportefeuille te inventariseren en te bepalen of jouw producten als sensitief kunnen worden gezien. Bespreek dit met een specialist om verrassingen te voorkomen.

Als je een overname overweegt van een Nederlands AI-bedrijf door een buitenlandse partij. Je zou kunnen starten met een vooronderzoek naar de herkomst van de koper. De wet geldt voor investeringen, fusies en overnames, dus ook bij een minderheidsbelang kan een toets nodig zijn. Overweeg om de transactie zo in te richten dat je tijdig een melding kunt doen bij het Bureau Toetsing Investeringen. Dit voorkomt dat de deal achteraf wordt tegengehouden.

Als je samenwerkt met buitenlandse onderzoekers of universiteiten op AI-gebied. De wet richt zich op overnames, maar de bredere context van technologiebescherming kan ook invloed hebben op kennisoverdracht. Een mogelijkheid is om vooraf te checken of jouw samenwerking valt onder de definitie van sensitieve technologie. Je kunt overwegen om afspraken vast te leggen over intellectueel eigendom en exportcontrole.

Als je investeert in AI-bedrijven vanuit een niet-bevriend land. De wet kan jouw investering blokkeren of vertragen. Het is raadzaam om vooraf een risicoanalyse te laten doen. Je zou kunnen overwegen om de investering via een dochteronderneming in een bevriend land te laten lopen, maar ook dat kan worden getoetst. Laat je adviseren over de structuur voordat je een bod uitbrengt.

Bron: Computable