Het kabinet krijgt de bevoegdheid om overnames van Nederlandse AI-bedrijven door partijen uit niet-bevriende landen te blokkeren. Vanaf 1 januari 2026 kan de minister van Economische Zaken een verbod opleggen als de nationale veiligheid in het geding is. Dit betekent dat jij als ondernemer met een AI-startup of een bedrijf dat AI-technologie ontwikkelt, rekening moet houden met een extra toets bij buitenlandse overnamegesprekken.

Wat er aan de hand is

Minister Heleen Herbert (Economische Zaken en Klimaat) breidt de Wet veiligheidstoets investeringen, fusies en overnames (vifo) uit. Vanaf 1 januari 2026 worden zes technologieën toegevoegd aan de lijst waarop een veiligheidstoets van toepassing is: kunstmatige intelligentie, geavanceerde materialen, nanotechnologie, sensor- en navigatietechnologie, biotechnologie en nucleaire technologie voor medisch gebruik. De wet toetst sinds 2023 al overnames in de defensie-industrie, quantum, fotonica, halfgeleiders en dual-use technologie. Ook investeringen in vitale sectoren zoals energie en digitale infrastructuur vallen eronder. Volgens minister Herbert is Nederland doelwit van cyberoperaties, spionage en sabotage. Het kabinet wil kennis, innovaties en bedrijven beschermen, maar streeft tegelijkertijd naar een open economie. Het aangepaste besluit is aangeboden aan de Tweede en Eerste Kamer.

Wat dit betekent

Voor jou als MKB-ondernemer met een AI-bedrijf verandert er concreet iets. Als je overnamegesprekken voert met een partij uit een niet-bevriend land, zoals China, kan de overheid die overname tegenhouden. Dit geldt ook voor fusies en andere investeringen. De toets geldt niet alleen voor grote techbedrijven, maar voor alle bedrijven die actief zijn in AI of een van de andere toegevoegde technologieën. Dat betekent dat je bij een buitenlandse overname of investering een melding moet doen bij het Bureau Toetsing Investeringen. De overheid beoordeelt dan of de transactie een risico vormt voor de nationale veiligheid. Dit kan leiden tot vertraging of een verbod. Voor startups die afhankelijk zijn van buitenlands kapitaal, kan dit gevolgen hebben voor de financieringsmogelijkheden.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een AI-startup runt en overnamegesprekken voert met een buitenlandse partij, overweeg om vroegtijdig juridisch advies in te winnen over de Wet vifo. Je kunt het Bureau Toetsing Investeringen raadplegen om te checken of jouw technologie onder de nieuwe regels valt. Een optie is om de overnamegesprekken te structureren op een manier die voldoet aan de toetsingscriteria, bijvoorbeeld door een aparte entiteit op te richten voor gevoelige technologie.

Als je een AI-bedrijf hebt dat samenwerkt met een niet-bevriend land, bijvoorbeeld via een joint venture of technologieoverdracht, is het verstandig om je contracten te herzien. Je zou kunnen onderzoeken of de samenwerking onder de reikwijdte van de wet valt. Een mogelijkheid is om een due diligence uit te voeren op de herkomst van investeringen en de eindbestemming van je technologie.

Als je overweegt om een buitenlandse investeerder aan te trekken, bijvoorbeeld uit China of een ander niet-bevriend land, dan kun je vooraf een principeverzoek indienen bij het Bureau Toetsing Investeringen. Zo weet je of de investering waarschijnlijk wordt goedgekeurd. Overweeg om alternatieve financieringsbronnen te verkennen, zoals Nederlandse of Europese investeerders, om het risico op een blokkade te verkleinen.

Als je een MKB’er bent die AI-technologie ontwikkelt voor de zorg of defensie, val je mogelijk onder de bestaande of nieuwe reikwijdte van de wet. Het is raadzaam om je te laten informeren over de meldingsplicht. Je zou kunnen overwegen om een compliance-officer aan te stellen of een extern bureau in te huren dat gespecialiseerd is in investeringstoetsingen.

Bron: Computable