Het kabinet krijgt de bevoegdheid om overnames van Nederlandse AI-bedrijven door partijen uit niet-bevriende landen te blokkeren, als de nationale veiligheid in het geding is. Voor ondernemers met een AI-startup of overnameplannen met buitenlandse partijen betekent dit dat een overname of investering straks aan een extra veiligheidstoets kan worden onderworpen.

Wat er aan de hand is

Minister Heleen Herbert (Economische Zaken en Klimaat) breidt de Wet veiligheidstoets investeringen, fusies en overnames (vifo) uit met zes technologieën, waaronder kunstmatige intelligentie. De wet geldt nu al voor defensie, quantum, fotonica, halfgeleiders en dual-use technologie. Vanaf 1 januari 2026 kunnen overnames van AI-bedrijven door investeerders uit niet-bevriende landen zoals China worden tegengehouden. De aanpassing is aangeboden aan de Tweede en Eerste Kamer. Volgens de minister is Nederland doelwit van cyberoperaties, spionage en sabotage. Het streven blijft een open economie, maar het kabinet wil kennis, innovaties en bedrijven beschermen.

Wat dit betekent

Voor ondernemers in de AI-sector verandert de speelruimte bij buitenlandse samenwerking en overnames. Als je een AI-startup hebt en een partij uit een niet-bevriend land wil investeren of overnemen, moet je rekening houden met een veiligheidstoets die de overname kan blokkeren. Dit geldt niet alleen voor grote techbedrijven, maar ook voor kleinere bedrijven die actief zijn in AI-toepassingen. De wet heeft bredere impact: ook zorginstellingen, aanbieders van gezondheidsdata en ICT-dienstverleners kunnen onder de wet gaan vallen, zo heeft minister Mirjam Sterk (Langdurige Zorg, Jeugd en Sport) laten weten. De uitbreiding signaleert een verschuiving: AI wordt steeds meer gezien als strategische technologie die bescherming verdient, vergelijkbaar met defensie en halfgeleiders.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een AI-startup runt en overnamegesprekken voert met een buitenlandse partij. Overweeg om vooraf te checken of de investeerder uit een land komt dat door het kabinet als niet-bevriend wordt beschouwd. Je zou kunnen nagaan of jouw technologie onder de nieuwe definitie van AI valt en of de overname daardoor onder de vifo-toets valt. Een optie is om juridisch advies in te winnen over de procedure en de doorlooptijd van de toetsing, zodat je hier rekening mee kunt houden in de onderhandelingen.

Als je een MKB-bedrijf hebt dat AI-oplossingen ontwikkelt voor bijvoorbeeld logistiek, gezondheidszorg of energie. Het is mogelijk dat jouw technologie onder de reikwijdte van de wet valt, ook al werk je niet direct aan defensie of quantum. Je zou kunnen inventariseren of jouw AI-toepassingen raken aan de zes genoemde technologieën, zoals geavanceerde materialen, sensortechnologie of biotechnologie. Een praktische stap is om een overzicht te maken van eventuele buitenlandse samenwerkingspartners en te beoordelen of die uit niet-bevriende landen komen.

Als je overweegt om een buitenlandse investeerder aan te trekken voor groei of opschaling. Het is verstandig om de herkomst van de investeerder te checken voordat je een intentieverklaring tekent. Je zou kunnen overwegen om een clausule in de overeenkomst op te nemen die rekening houdt met een mogelijke blokkade door de overheid. Een mogelijkheid is om alternatieve financieringsbronnen te verkennen, zoals Nederlandse of Europese investeerders, om het risico op een verboden overname te vermijden.

Als je in de zorg werkt met AI en gezondheidsdata. De wet kan ook van toepassing worden op zorginstellingen en aanbieders van gezondheidsdata. Als je een AI-systeem gebruikt voor bijvoorbeeld diagnostiek of patiëntendata-analyse, overweeg dan om na te gaan of de leverancier of ontwikkelaar uit een niet-bevriend land komt. Een optie is om de herkomst van je software en data-opslag in kaart te brengen en te beoordelen of er risico’s zijn op het gebied van nationale veiligheid.

Bron: Computable (https://www.computable.nl/2026/06/09/kabinet-kan-spoedig-ai-overnames-uit-niet-bevriende-landen-blokkeren/)