Nederlandse uitgevers en het Centraal Boekhuis (CB) lanceren Bookpact.ai, een platform waarmee auteurs en uitgevers per titel kunnen bepalen of AI-bedrijven hun boeken mogen gebruiken, onder welke voorwaarden en tegen welke vergoeding. Dit is een sectorbrede aanpak om zeggenschap te houden over eigen content in een tijd waarin AI-modellen massaal boeken trainen zonder toestemming. Voor MKB-ondernemers die zelf content produceren – van handleidingen tot blogs, van databanken tot cursusmateriaal – biedt dit model een blauwdruk om hun eigen werk te beschermen.

Wat er aan de hand is

Een coalitie van uitgeverijen, waaronder Lannoo Groep, VBK, WPG en Maven Publishing, heeft samen met CB het platform Bookpact.ai gelanceerd. Het platform geeft rechthebbenden de mogelijkheid om per titel, per AI-klant en per gebruikstype toestemming te verlenen of te weigeren. Denk aan training van AI-modellen, het maken van samenvattingen, vertalingen of citeren. Deelname is vrijwillig, en de voorwaarden worden per titel vastgelegd. Volgens initiatiefnemer Sander Ruys van Maven Publishing is het doel dat auteurs en uitgevers zeggenschap houden over hun eigen boeken. Het platform biedt AI-bedrijven een gestructureerde manier om afspraken te maken met gedocumenteerde toestemming, heldere licentievoorwaarden en aantoonbare vergoeding. De Europese AI Act verplicht AI-bedrijven steeds meer tot transparantie over copyright compliance, en Bookpact.ai speelt daarop in. Het Nederlandse boekenvak neemt hiermee een voortrekkersrol in Europa.

Wat dit betekent

Voor MKB-ondernemers die eigen content maken, is dit een signaal dat de tijd van ongemerkt gebruik van jouw werk door AI voorbij is. De EU AI Act dwingt AI-bedrijven om aan te tonen dat zij rechtmatig gebruikmaken van bronmateriaal. Als grote uitgevers nu een eigen infrastructuur opzetten om toestemming en vergoedingen te regelen, ontstaat er een precedent. Dit betekent dat ook kleinere contentmakers – denk aan een specialistisch adviesbureau met eigen whitepapers, een softwarebedrijf met uitgebreide documentatie, of een opleider met lesmateriaal – straks dezelfde rechten kunnen opeisen. Het platform is specifiek voor boeken, maar de aanpak is overdraagbaar naar andere sectoren. De kern is: wie zijn content niet actief beschermt, loopt het risico dat AI-bedrijven deze zonder toestemming gebruiken. Wie wel een systeem opzet, krijgt controle en een onderhandelingspositie.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een adviesbureau runt dat whitepapers en rapporten publiceert. Je zou kunnen overwegen om een eigen register bij te houden van al je publicaties, inclusief de datum van eerste publicatie en de auteur. Dit register kun je gebruiken om bij AI-bedrijven aan te geven dat jouw werk niet zonder toestemming gebruikt mag worden. Een optie is om een standaardlicentie op te stellen die je op je website plaatst, waarin je expliciet vermeldt of AI-training is toegestaan. Overweeg om je aan te sluiten bij een sectorinitiatief dat collectief onderhandelt met AI-partijen, zoals de boekenbranche nu doet.

Als je een softwarebedrijf bent met uitgebreide documentatie en API-handleidingen. Jouw documentatie wordt mogelijk gebruikt om AI-modellen te trainen in het begrijpen van technische processen. Een mogelijkheid is om een robots.txt-achtig systeem op te zetten voor je documentatie, maar dan specifiek gericht op AI-crawlers. Je zou ook kunnen overwegen om een aparte licentievoorwaarde op te nemen in je algemene voorwaarden die expliciet verbiedt dat je documentatie wordt gebruikt voor AI-training zonder voorafgaande schriftelijke toestemming.

Als je een opleider of trainer bent die cursusmateriaal en e-learning modules maakt. Dit materiaal is bijzonder waardevol voor AI-training omdat het gestructureerde kennis bevat. Je zou kunnen overwegen om elk module of hoofdstuk te voorzien van een duidelijke copyrightmarkering met een verwijzing naar je licentievoorwaarden. Een optie is om een opt-in systeem op te zetten, vergelijkbaar met Bookpact.ai, waarbij je per cursus bepaalt of AI-bedrijven het mogen gebruiken en tegen welke vergoeding. Overweeg om contact op te nemen met brancheorganisaties om te peilen of er een collectieve aanpak mogelijk is.

Als je een webshop runt met unieke productbeschrijvingen en reviews. Ook deze teksten kunnen worden gebruikt voor AI-training. Je zou kunnen overwegen om in je algemene voorwaarden een clausule op te nemen die het gebruik van je content voor AI-doeleinden verbiedt, tenzij daar een aparte overeenkomst voor is gesloten. Een mogelijkheid is om een aparte pagina op je site te maken waar AI-bedrijven een licentie kunnen aanvragen, met duidelijke tarieven per gebruikstype.

Als je een uitgever bent van een vakblad of nieuwsbrief. Jouw archief met artikelen is een goudmijn voor AI-training. Je zou kunnen overwegen om een register bij te houden van alle gepubliceerde artikelen met auteur, datum en onderwerp. Overweeg om je aan te sluiten bij een collectief dat namens meerdere uitgevers onderhandelt met AI-bedrijven, zoals de boekenbranche nu doet met Bookpact.ai. Een optie is om een standaardlicentie op te stellen die je aanbiedt aan AI-bedrijven, met verschillende tarieven voor training, samenvatting en citeren.

Bron: Emerce (https://www.emerce.nl/nieuws/nederlandse-boekenwereld-komt-eigen-aiinfrastructuur)