Nederlandse uitgevers en het Centraal Boekhuis (CB) hebben een eigen platform gelanceerd waarmee zij per boek kunnen bepalen of AI-bedrijven het mogen gebruiken, onder welke voorwaarden en tegen welke vergoeding. Dit platform, Bookpact.ai, geeft auteurs en uitgevers controle over hun werk in een tijd waarin boeken massaal worden gebruikt voor AI-training, vaak zonder toestemming of betaling. Voor ondernemers met waardevolle eigen content, data of creatief werk is dit een voorbeeld van hoe je je positie kunt versterken tegenover AI-bedrijven.

Wat er aan de hand is

Een coalitie van uitgeverijen, waaronder Lannoo Groep, VBK, WPG en Maven Publishing, heeft samen met CB het platform Bookpact.ai gelanceerd. Op dit platform kunnen uitgevers per titel aangeven of een boek gebruikt mag worden door AI-partijen, voor welk doel (training, samenvatting, vertaling of citeren) en tegen welke vergoeding. Deelname is vrijwillig en per titel instelbaar. Het platform biedt AI-bedrijven een gestructureerde manier om toestemming te verkrijgen, licentievoorwaarden af te spreken en vergoedingen te betalen. Dit gebeurt tegen de achtergrond van de EU AI Act, die strengere eisen stelt aan transparantie en copyright-compliance. Volgens Sander Ruys, initiatiefnemer van Bookpact.ai, is het belangrijkste dat auteurs en uitgevers zeggenschap houden over hun eigen boeken. Het Nederlandse boekenvak neemt hiermee een voortrekkersrol in Europa, meldt Emerce.

Wat dit betekent

Voor ondernemers die zelf content produceren – denk aan handleidingen, databases, unieke bedrijfsdata, foto’s, ontwerpen of software – is dit een signaal dat het mogelijk is om georganiseerd tegenwicht te bieden aan AI-bedrijven die jouw werk willen gebruiken. Waar individuele makers vaak machteloos staan tegenover grote techbedrijven, laat deze coalitie zien dat samenwerking in een sector werkt. Het platform biedt niet alleen een juridische basis, maar ook een praktische infrastructuur om toestemming, voorwaarden en vergoedingen te regelen. Dit is relevant voor elke ondernemer die zich afvraagt of zijn data of content straks zonder toestemming wordt gebruikt voor AI-training. De EU AI Act dwingt AI-bedrijven tot transparantie, maar zonder een eigen systeem om rechten te beheren, blijf je afhankelijk van wat zij aanbieden.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een bedrijf runt met unieke data of content, zoals een eigen kennisbank, productcatalogus of klantdata, overweeg dan om met branchegenoten een collectief platform op te zetten. Je zou kunnen beginnen met een inventarisatie van welke data voor AI-bedrijven waardevol is en wie in jouw sector dezelfde belangen heeft. Een gezamenlijke infrastructuur geeft je meer onderhandelingsmacht dan individuele actie.

Als je een uitgever of contentmaker bent, kun je kijken of jouw branche al een initiatief zoals Bookpact.ai heeft, of dat je zelf het gesprek kunt starten. Een mogelijkheid is om met een paar collega-ondernemers een eenvoudig register op te zetten waarin je per werk vastlegt of AI-gebruik is toegestaan en onder welke voorwaarden. Dit kan beginnen met een gedeelde spreadsheet, maar groeien naar een platform.

Als je een MKB-ondernemer bent zonder eigen content maar met klantdata, denk dan na over hoe je die data kunt beschermen. Je zou kunnen overwegen om in je algemene voorwaarden een clausule op te nemen die AI-training op jouw data verbiedt, tenzij daar aparte toestemming voor is gegeven. Dit is eenvoudig juridisch vast te leggen en geeft je een basis om later eventueel vergoedingen te eisen.

Als je een webshop runt met productbeschrijvingen en afbeeldingen, besef dan dat AI-bedrijven ook jouw content kunnen gebruiken. Een optie is om een watermerk of metadata toe te voegen die aangeeft dat de content niet vrij te gebruiken is voor AI-training. Je kunt ook overwegen om je content alleen via een API aan te bieden met duidelijke licentievoorwaarden, zoals de uitgevers nu doen.

Als je een dienstverlener bent die rapporten of analyses maakt, kun je overwegen om deze alleen onder een specifieke licentie te delen. Je zou kunnen aangeven dat de rapporten niet gebruikt mogen worden voor het trainen van AI-modellen, tenzij daar een aparte vergoeding tegenover staat. Dit kun je vastleggen in een overeenkomst bij levering.

Bron: Emerce