GPT-NL is een Nederlands groot taalmodel dat speciaal is ontwikkeld om een veilig en juridisch solide alternatief te bieden voor commerciële, vaak Amerikaanse, AI-tools. Het belangrijkste verschil is dat het model alleen is getraind op data die rechtmatig zijn verkregen, wat het bij uitstek geschikt maakt voor toepassingen met gevoelige of vertrouwelijke informatie.

Het project is een samenwerking van TNO, het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) en SURF, en wordt momenteel in de praktijk getest door een eerste groep gebruikers. Volgens TNO presteert GPT-NL op taken zoals samenvatten beter dan oudere modellen zoals ChatGPT-3. De ontwikkeling is gefinancierd met een startbudget van 13,5 miljoen euro.

Waarom een Nederlands model relevant is

Voor veel Nederlandse organisaties, vooral binnen de overheid, justitie en zorg, is het gebruik van internationale AI-diensten een juridisch en compliance-risico. Data die in tools zoals ChatGPT wordt ingevoerd, kan worden gebruikt om het model verder te trainen of op servers buiten de EU worden opgeslagen. GPT-NL biedt hier een antwoord op door een zogenaamde ‘soevereine generatieve AI’ te zijn, volledig gebaseerd op Nederlandse data en controleerbare bronnen zoals NDP Nieuwsmedia.

Concrete toepassingen in ontwikkeling

De waarde van GPT-NL wordt nu in de praktijk onderzocht door launching customers. Ictu, een dienst van het ministerie van BZK, test het model voor de overheidschatbot Gem. De website Overheid.nl vergelijkt antwoorden van GPT-NL met die van hun huidige commerciële model voor hun digitale assistent. Het Nederlands Forensisch Instituut verfijnt het model specifiek op forensische data om te kijken of het betere resultaten behaalt bij het analyseren en classificeren van bewijsmateriaal. Daarnaast onderzoekt TNO de on-premises inzet voor werk met hoge eisen aan privacy en security.

De beperkingen en de toekomst

Het is belangrijk te benadrukken dat GPT-NL een ander type model is dan de nieuwste generatie van bedrijven als OpenAI of Google. Het heeft een bescheiden budget en team vergeleken met die commerciële giganten. Het doel is niet om de allerbeste, algemene AI ter wereld te bouwen, maar om een betrouwbaar, transparant en juridisch waterdicht model te leveren voor specifieke, vaak gevoelige, Nederlandse use cases. De komende maanden moeten uitwijzen hoe het model presteert in deze praktijktests.

Hoe kun je dit vandaag toepassen?

Als jouw organisatie werkt met gevoelige data en twijfelt over het gebruik van tools zoals ChatGPT of Copilot, is het de moeite waard om de ontwikkelingen rond GPT-NL te volgen. Je kunt de voortgang volgen via publicaties van TNO en SURF. Voor een directe toepassing is het model nog niet publiekelijk beschikbaar, maar de eerste praktijkresultaten van de testende overheidsorganisaties geven later dit jaar een goed beeld van de mogelijkheden.

Bron: Computable