AI-tools zoals ChatGPT en Claude kunnen individuele medewerkers productiever maken, maar vormen een sluipend gevaar voor de creativiteit van je team. Wanneer iedereen dezelfde AI gebruikt om ideeën te genereren of argumenten aan te scherpen, ontstaat er een eenvormigheid in denken. De cognitieve diversiteit die teams juist sterk maakt, verdampt daardoor. Onderzoek wijst uit dat teams die collectief dezelfde AI gebruiken, tot minder creatieve en minder uiteenlopende oplossingen komen.

Waarom AI-teamwerk ondermijnt

De kracht van een team schuilt in de verschillende denkstijlen, achtergronden en perspectieven die samenkomen. Dit is de motor achter innovatie en het oplossen van complexe problemen. AI-modellen werken echter vaak op een lineaire, stapsgewijze manier. Wanneer teamleden allemaal hun teksten laten herschrijven door ChatGPT of hun ideeën laten structureren door Claude, gaan ze onbewust ook meer op diezelfde, algoritmische manier denken. Het gevolg is dat iedereen bij de vergadering aanschuift met min of meer dezelfde input. De tools die mensen individueel productiever maken, maken het team als geholen dus eenvormiger en minder creatief.

Het mechanisme van collectieve gemakzucht

Een belangrijk psychologisch mechanisme speelt hierbij een rol. Mensen zijn geneigd AI-suggesties te volgen zodra die goed genoeg klinken. In plaats van door te zoeken naar een verrassende, eigen invalshoek, kiest een teamlid vaak voor het voorstel dat de AI aandraagt. Dit gedrag, vermenigvuldigd over een heel team, leidt tot wat je collectieve gemakzucht zou kunnen noemen. De collectieve intelligentie wordt daarmee ingeruild voor een gebrek aan originele gedachten. Bovendien worden intuïtieve denkers, die verbanden leggen via abstractie of gevoel, impliciet buitenspel gezet door modellen die zijn geoptimaliseerd voor lineair redeneren.

Hoe kun je dit vandaag toepassen?

Een mogelijke stap is om bewust ruimte te creëren voor niet-AI-gedachtes in je teamprocessen. Je zou bijvoorbeeld kunnen afspreken dat voor een brainstormsessie de eerste ideeënronde altijd zonder hulp van een chatbot plaatsvindt. Een andere optie is om te variëren in de tools die worden gebruikt, of om specifiek de intuïtieve denkers in je team uit te nodigen hun eerste, ruwe gedachten te delen voordat er überhaupt met AI wordt gewerkt. Het doel is om de menselijke diversiteit, en niet de uniformiteit van het algoritme, leidend te laten zijn.

De toepassingen in dit artikel zijn suggesties op basis van het bronartikel, geen gevalideerd advies.

Bron: Sprout