AI is meer dan een chatbot. Het kan steeds beter programmeren en zelfstandig taken uitvoeren. Voor de tienduizenden bedrijven die software-as-a-service verkopen, vormt dit een fundamentele bedreiging voor hun verdienmodel. Het klassieke abonnementsmodel, waarbij klanten per gebruiker of ‘seat’ betalen, komt onder druk te staan. Waarom zou een bedrijf nog tien licenties afnemen als een paar AI-agents het werk kunnen doen? En waarom zou een IT’er een specifieke SaaS-tool blijven gebruiken als hij met AI snel een eigen, op maat gemaakte versie in elkaar kan zetten? Deze ontwikkelingen, ‘vibe coding’ en ‘agentic AI’ genoemd, zetten de hele SaaS-sector op zijn kop.
Waarom het abonnementsmodel onder druk staat
Het verdienmodel van SaaS-bedrijven is decennia lang comfortabel geweest. Klanten betaalden een maandelijks of jaarlijks bedrag voor toegang tot software, vaak gebaseerd op het aantal gebruikers. Deze terugkerende inkomsten zorgden voor voorspelbaarheid en waarde voor investeerders. AI verstoort dit op twee manieren. Ten eerste vermindert agentic AI de noodzaak voor menselijke ‘seats’. Een AI-agent kan de taken van meerdere mensen overnemen, waardoor het aantal benodigde licenties daalt. Ten tweede maakt ‘vibe coding’ – het met AI genereren van code – het voor klanten eenvoudiger om zelf eenvoudige, op maat gemaakte tools te bouwen in plaats van een algemene SaaS-oplossing te kopen. Code wordt een commodity, een grondstof.
De reactie van de markt en investeerders
Deze zorgen zijn niet alleen theoretisch. Ze zijn terug te zien in de beurswaarde van grote SaaS-bedrijven. Beleggers zijn volgens het bronartikel overtuigd van de disruptie en reageren daarop. De aandelenkoersen van gevestigde spelers staan onder druk omdat hun toekomstige groeiverhaal wordt betwist. Het traditionele model van ’land and expand’ – een klant binnenhalen en dan meer licenties verkopen – wordt minder vanzelfsprekend. De angst voor een ‘SaaS-pocalypse’, een ineenstorting van het huidige model, is reëel en drijft nu al strategische beslissingen.
Hoe kun je dit vandaag toepassen?
De praktische toepassing hangt af van jouw situatie. Als je een SaaS-bedrijf runt of erin investeert, is het cruciaal om de kwetsbaarheid van je eigen model te evalueren en na te denken over strategische aanpassingen.
Als je een SaaS-ondernemer bent met een product voor een specifieke bedrijfsproces… Een mogelijke stap is om te analyseren welke delen van je software het meest vatbaar zijn voor automatisering door AI-agents of vervanging door zelfgebouwde tools. Je zou kunnen overwegen om je aanbod te verschuiven van een pure softwarelicentie naar een model dat meer waarde haalt uit consultancy, implementatie of het beheer van de AI-agents zelf. De software wordt dan een onderdeel van een bredere, op kennis gebaseerde dienst.
Als je investeert in of een portfolio van softwarebedrijven beheert… Een optie is om due diligence sterk te laten leunen op de ‘AI-bestendigheid’ van het verdienmodel. Vraag niet alleen naar groei in klantenaantal, maar naar de gemiddelde licentie-uitbreiding per klant en hoe het bedrijf anticipeert op de opkomst van AI-agents bij hun klanten. Bedrijven die hun waarde vooral halen uit diepgaande integratie, unieke data of specialistische expertise lijken minder kwetsbaar dan bedrijven die een generieke tool verkopen.
Als je als IT-professional software inkoopt voor je organisatie… Je zou kunnen experimenteren met AI-tools voor codegeneratie om te zien of bepaalde eenvoudige, gespecialiseerde tools intern gebouwd kunnen worden in plaats van ingekocht. Dit kan leiden tot kostenbesparing en meer maatwerk. Het is ook een manier om de afhankelijkheid van externe SaaS-leveranciers en de bijbehorende ‘vendor lock-in’ te verminderen, een migratie die volgens het artikel door AI soepeler kan verlopen.
Als je een consultant bent die bedrijven adviseert over digitale transformatie… Een mogelijkheid is om het gesprek met klanten te verbreden van ‘welke software hebben we nodig?’ naar ‘hoe organiseren we onze processen in een tijdperk van AI-agents?’. De focus verschuift van het selecteren van tools naar het ontwerpen van een hybride systeem waarin menselijke medewerkers en AI-agents samenwerken, waarbij jouw advies onafhankelijk blijft van specifieke softwareverkopers.
Bron: Sprout