Een directe aansluiting op windenergie van de Noordzee kan voorkomen dat nieuwe AI-rekencentra het al overbelaste elektriciteitsnet verder verstoppen. Dat is de kern van een voorstel voor een zogenoemde AI-gigafabriek in de Rotterdamse haven. Het idee is simpel: plaats de infrastructuur die veel stroom vraagt zo dicht mogelijk bij de plek waar groene stroom het net op komt, in dit geval de kust. Op die manier hoeft de elektriciteit niet ver te worden getransporteerd, wat netcongestie en vertragingen bij aansluitingen kan voorkomen.

Volgens initiatiefnemer Han de Groot van Volt leeft er een misverstand dat AI met zijn enorme energiebehoefte het voor andere bedrijven onmogelijk maakt om nog aan een stroomaansluiting te komen. Het probleem is niet een tekort aan opwekkingscapaciteit, stelt hij, maar een tekort aan transportcapaciteit op het net. Nederland heeft volgens dit plan ruim voldoende elektrisch vermogen in de vorm van windenergie van zee. De uitdaging is om die stroom te transporteren naar locaties verder landinwaarts. Door AI-rekencentra direct aan te sluiten op de aanlandingspunten van zeekabels, bijvoorbeeld in Borssele, IJmuiden of Rotterdam, wordt die transportknelpunten omzeild.

De bredere strategie achter de locatiekeuze

Deze aanpak past in een grotere strategie om Europa minder afhankelijk te maken van niet-Europese aanbieders van rekenkracht. Zonder eigen grootschalige AI-infrastructuur loopt Europa volgens voorstanders geopolitieke, juridische en leveringsrisico’s. De voorgestelde AI-gigafabriek zou daarom deel moeten uitmaken van een Europees netwerk. De Europese Unie opent binnenkort een aanbesteding voor de realisatie van vijf van dergelijke fabrieken, waarvoor 20 miljard euro beschikbaar is. Voorwaarde voor deelname is dat de Nederlandse overheid een financiële toezegging doet of rekenkracht vooruitbestelt. Nederland heeft tot augustus de tijd om in te schrijven.

Hoe kun je dit vandaag toepassen?

Deze casus gaat over grootschalige infrastructuur, maar de onderliggende logica is relevant voor elke ondernemer die te maken heeft met een groeiende vraag naar energie of andere grondstoffen. Het draait om het slim kiezen van je locatie en het vooruitdenken over je toeleveringsketen om knelpunten en extra kosten te voorkomen.

Als je een groeiend bedrijf runt met een toenemend energieverbruik, bijvoorbeeld door meer servercapaciteit, productiemachines of een groter kantoor. Een mogelijke stap is om bij een verhuizing of uitbreiding niet alleen te kijken naar de huurprijs, maar ook actief te onderzoeken of er op die locatie voldoende netcapaciteit beschikbaar is. Je zou contact kunnen opnemen met de netbeheerder om de mogelijkheden en wachttijden voor een (zwaardere) aansluiting te bespreken voordat je een definitieve beslissing neemt.

Als je plannen hebt voor een nieuw datacenter, fabriek of logistiek hub. De praktijk uit het bronartikel laat zien dat nabijheid van de energiebron een strategisch voordeel kan zijn. Overweeg om in je locatieonderzoek expliciet de afstand tot belangrijke infrastructuur, zoals hoogspanningsstations of de aanlandingspunten van duurzame energie, mee te nemen als criterium. Dit kan toekomstige vertragingen en transportkosten beperken.

Als je als ondernemer investeert in duurzame energie voor je bedrijf. De logica werkt ook omgekeerd. Wanneer je zonnepanelen of een windmolen plaatst, kan de locatie ten opzichte van het elektriciteitsnet een grote impact hebben op de rendabiliteit en de snelheid van realisatie. Het is verstandig om hier vroegtijdig advies over in te winnen.

Als je een adviseur bent voor bedrijven die uitbreiden. Je zou deze casus kunnen gebruiken als een praktisch voorbeeld in gesprekken over toekomstbestendige bedrijfsvoering. Het illustreert dat fysieke infrastructuur en logistiek steeds meer verweven raken met digitale strategie, en dat vroegtijdige afstemming met netbeheerders en overheden cruciaal kan zijn.

De praktische toepassing hangt sterk af van jouw specifieke situatie en schaal. De kernles is dat het loont om verder te kijken dan de directe operationele kosten en ook de beschikbaarheid en betrouwbaarheid van essentiële voorzieningen, zoals stroom, in je plannen mee te nemen.

Bron: Computable