Nederland krijgt een eigen, AVG-proof taalmodel genaamd GPT-NL, gefinancierd met 13,5 miljoen euro subsidie. Dit biedt Nederlandse ondernemers een alternatief voor Amerikaanse AI-diensten, specifiek getraind op de Nederlandse taal en gebouwd binnen de Europese privacyregels, waardoor het direct geschikt is voor toepassingen in gevoelige sectoren.

Wat er aan de hand is

Onderzoeksinstituut TNO, samen met het Nederlands Forensisch Instituut en ICT-coöperatie SURF, ontwikkelt het taalmodel GPT-NL. Het project kreeg in november 2023 groen licht en een subsidie van 13,5 miljoen euro van het ministerie van Economische Zaken. Het model wordt getraind op de nationale supercomputer Snellius. Sinds anderhalve maand draaien de eerste proefprojecten bij vier overheidsorganisaties en TNO zelf. Een voorbeeld is het ministerie van Binnenlandse Zaken, dat onderzoekt of GPT-NL de antwoorden van de gemeentelijke chatbot ‘Gem’ kan verbeteren. Productmanager Saskia Lensink benadrukt in het interview met Sprout dat Europa niet afhankelijk kan blijven van Amerikaanse technologie, zeker niet met het vooruitzicht van een mogelijk tweede presidentschap van Donald Trump. Het team koos bewust niet voor het bouwen van een publieke chatbot, maar voor een model dat als aanvulling kan dienen in de bestaande ‘AI-stack’ van organisaties.

Wat dit betekent

Voor Nederlandse ondernemers betekent dit de komst van een AI-tool die vanaf de grond is opgebouwd met de AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming) in het achterhoofd. Waar het gebruik van tools als ChatGPT vaak vragen oproept over waar data wordt opgeslagen en verwerkt, is GPT-NL expliciet ontworpen om binnen de Europese privacykaders te opereren. Dit opent deuren voor branches waar dataprivacy cruciaal is, zoals de zorg, advocatuur, financiële dienstverlening en het openbaar bestuur. Daarnaast is het model specifiek getraind op de Nederlandse taal, wat kan leiden tot betere begrip en generatie van Nederlandstalige tekst dan algemene internationale modellen. Het biedt een strategisch alternatief, waardoor bedrijven minder afhankelijk worden van de diensten en prijsbeleid van grote buitenlandse techbedrijven.

Hoe je dit kunt toepassen

De praktische toepassing hangt af van jouw situatie, maar de aankondiging van een Nederlands, AVG-proof model is een signaal om je AI-strategie te heroverwegen. Het is nog geen product dat je vandaag kunt kopen, maar wel een ontwikkeling om op je radar te zetten voor de nabije toekomst.

Als je werkt met gevoelige klant- of patiëntendata… kun je de komst van GPT-NL zien als een toekomstig alternatief voor het analyseren van Nederlandstalige documenten. Waar je nu misschien terughoudend bent om AI in te zetten vanwege privacyrisico’s, zou een lokaal ontwikkeld model een compliant pad kunnen bieden. Je zou kunnen beginnen met het inventariseren van welke tekstuele processen baat zouden hebben bij automatisering, zoals het samenvatten van dossiers of het categoriseren van vragen.

Als je een dienst verleent waarbij de nuance van het Nederlands essentieel is… zoals in communicatie, juridische diensten of onderwijs, dan belooft een op Nederlands getraind model betere resultaten. Overweeg om, zodra het beschikbaar komt voor het bedrijfsleven, een proef te doen met het genereren of controleren van specifieke, vaktechnische teksten en dit te vergelijken met de output van internationale tools.

Als je je zorgen maakt over vendor lock-in bij grote AI-platforms… is dit een ontwikkeling die meer keuzevrijheid kan brengen. Het illustreert dat er alternatieven in opkomst zijn. Je zou nu al kunnen nadenken over hoe ‘verplaatsbaar’ je AI-toepassingen zijn: gebruik je generieke API’s die eenvoudig te wisselen zijn, of ben je diep geïntegreerd in één ecosysteem? Een model als GPT-NL zou op termijn een mogelijke switch mogelijk maken.

De kern is dat GPT-NL niet zozeer een tool is die je morgen implementeert, maar een bewijs dat er een Europese, privacyvriendelijke markt voor AI-diensten ontstaat. Voor ondernemers is het verstandig om bij de planning van nieuwe automatisering rekening te houden met deze optie en te vragen naar AVG-compliance en de herkomst van de gebruikte technologie.

Bron: Sprout