Het Nederlandse GPT-NL is een door de overheid gefinancierd, AVG-proof taalmodel dat speciaal is getraind op de Nederlandse taal. Het biedt ondernemers een Europees alternatief voor Amerikaanse AI-diensten, met betere taalvaardigheid en minder compliance-risico’s voor gevoelige gegevens.

Wat er aan de hand is

Onderzoeksinstituut TNO, samen met het Nederlands Forensisch Instituut en ICT-coöperatie SURF, ontwikkelt met een subsidie van 13,5 miljoen euro van het ministerie van Economische Zaken een eigen Nederlands taalmodel genaamd GPT-NL. Het project kreeg in november 2023 groen licht en is nu zo ver dat de eerste klanten – vier overheidsorganisaties en TNO zelf – er sinds anderhalve maand mee proefdraaien. Het ministerie van Binnenlandse Zaken test bijvoorbeeld of GPT-NL de antwoorden van de gemeentelijke chatbot ‘Gem’ kan verbeteren. Het model is getraind op de nationale supercomputer Snellius. Productmanager Saskia Lensink van TNO benadrukt de noodzaak van Europese onafhankelijkheid, mede gezien de geopolitieke situatie, en dat buitenlandse modellen het Nederlands aanvankelijk niet goed genoeg beheersten voor kritische sectoren. Ze vergelijkt het budget met dat van grote techbedrijven: “Voor dat bedrag kun je geen Ferrari bouwen. Eerder een Fiatje.” Een belangrijke keuze is dat GPT-NL geen publieke chatbot wordt, maar een aanvulling op de bestaande AI-stack van organisaties.

Wat dit betekent

Dit betekent een fundamentele verschuiving voor Nederlandse bedrijven die met gevoelige of Nederlandstalige data werken. Waar je voor geavanceerde taal-AI volledig afhankelijk was van Amerikaanse diensten als ChatGPT of Claude – met alle privacy- en compliancevragen van dien – komt er nu een Nederlands, AVG-proof alternatief. Dit is vooral relevant voor sectoren waar taalnauwkeurigheid en databescherming cruciaal zijn, zoals de zorg, advocatuur, financiële dienstverlening, overheid en onderwijs. Het model is specifiek getraind op Nederlands, wat kan leiden tot betere begrip van nuance, jargon en regionale verschillen vergeleken met modellen die primair op Engels zijn getraind. Het biedt ook meer controle en transparantie over waar en hoe de data wordt verwerkt, een belangrijk punt onder de AVG. Voor het MKB opent dit de deur naar geautomatiseerde, AI-gestuurde processen die voorheen te risicovol waren vanwege afhankelijkheid van buitenlandse clouddiensten.

Hoe je dit kunt toepassen

De praktische toepassing van GPT-NL hangt af van jouw situatie en het moment waarop het model breder beschikbaar komt voor het bedrijfsleven. Op basis van de ontwikkelingsfilosofie – een aanvulling op bestaande systemen, niet een op zichzelf staande chatbot – kun je wel al scenario’s overwegen voor wanneer de technologie toegankelijk wordt.

Als je in de zorg werkt met patiëntdossiers… Het verwerken en samenvatten van Nederlandstalige verslagen is vaak tijdrovend en gevoelig. Een lokaal, AVG-proof taalmodel zoals GPT-NL zou in de toekomst mogelijk geïntegreerd kunnen worden in je bestaande software om anonimisering te helpen of eerste samenvattingen te genereren, zonder dat data naar buitenlandse servers gaat. Dit verlaagt het compliance-risico aanzienlijk.

Als je een advocatenkantoor of notarispraktijk runt… Juridische documenten vereisen precisie. Een op Nederlands getraind model kan mogelijk beter omgaan met wetsteksten, juridische terminologie en de formele Nederlandse briefstijl. Je zou kunnen onderzoeken of toekomstige integratie helpt bij het opstellen van standaardclausules, het controleren van documenten op consistentie of het doorzoeken van grote archieven op jurisprudentie.

Als je een webshop of klantenservice hebt met veel Nederlandstalig contact… Automatisering van e-mailantwoorden of chatondersteuning wordt vaak beperkt door de kwaliteit van de vertalingen van Engelse AI-modellen. Een Nederlands model belooft een beter begrip van klantvragen, inclusief informeel taalgebruik en typisch Nederlandse uitdrukkingen. Dit kan leiden tot betere, meer natuurlijke automatische reacties.

Als je een uitgeverij, onderwijsinstelling of contentbureau bent… De creatie en redactie van Nederlandstalige content kan ondersteund worden door een model dat de taal echt beheerst. Denk aan het helpen genereren van lesmateriaal, het controleren van teksten op taalniveau en stijl, of het bedenken van marketingcopy die goed aansluit bij een Nederlandse doelgroep, allemaal binnen een gecontroleerde, Europese omgeving.

Overweeg om de ontwikkelingen rond GPT-NL te volgen via TNO of het ministerie van Economische Zaken, zodat je voorbereid bent op het moment dat het voor bedrijven beschikbaar komt. De kern is dat je niet hoeft te wachten op grote, dure internationale oplossingen voor geavanceerde Nederlandstalige AI.

Bron: Sprout