Nederland bouwt een eigen, AVG-proof taalmodel genaamd GPT-NL, dat een veilig en Nederlands alternatief moet worden voor Amerikaanse AI-tools in gevoelige sectoren. Het model is nu in een proeffase bij enkele overheidsorganisaties en kan op termijn een belangrijke rol spelen voor bedrijven die met privacygevoelige gegevens werken.

Wat er aan de hand is

Onderzoeksinstituut TNO, samen met het Nederlands Forensisch Instituut en ICT-coöperatie SURF, ontwikkelt met een subsidie van 13,5 miljoen euro van het ministerie van Economische Zaken een Nederlands taalmodel: GPT-NL. Het project kreeg in november 2023 groen licht en is nu zo ver dat de eerste klanten sinds anderhalve maand proefdraaien. Het gaat om vier overheidsorganisaties en TNO zelf. Het ministerie van Binnenlandse Zaken onderzoekt bijvoorbeeld of GPT-NL de antwoorden van de gemeentelijke chatbot ‘Gem’ kan verbeteren. Het model wordt getraind op de nationale supercomputer Snellius. Productmanager Saskia Lensink benadrukt dat het doel niet is om een publieke chatbot te bouwen, maar een aanvulling op de bestaande AI-stack. De ontwikkeling komt voort uit de behoefte aan een model dat het Nederlands uitstekend beheerst voor kritieke toepassingen en de wens om minder afhankelijk te worden van Amerikaanse technologie, zeker in het licht van geopolitieke ontwikkelingen.

Wat dit betekent

Dit betekent dat er voor het eerst een grootschalig, Nederlands initiatief is om een AI-taalmodel te bouwen dat expliciet voldoet aan de AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming). Voor sectoren waar dataveiligheid en compliance cruciaal zijn – zoals de (semi-)overheid, zorg, financiële dienstverlening en advocatuur – kan dit een belangrijk alternatief worden voor tools als ChatGPT of Claude. Die worden vaak vanuit de VS aangestuurd, wat vragen oproept over waar de data precies verwerkt wordt. GPT-NL biedt de belofte van een model dat in Nederland blijft, getraind is op de Nederlandse taal en cultuur, en gebouwd wordt met Europese privacyregels als uitgangspunt. Het budget van 13,5 miljoen euro is relatief bescheiden vergeleken met de miljarden van grote techbedrijven, wat volgens Lensink laat zien dat je ook met minder geld krachtige technologie kunt bouwen.

Hoe je dit kunt toepassen

De praktische toepassing hangt af van jouw situatie. GPT-NL bevindt zich nog in een vroege proeffase bij een handvol organisaties en is niet publiekelijk beschikbaar. Het is daarom nu vooral een signaal om in de gaten te houden voor de toekomst van veilige AI in Nederland.

Als je in een sector werkt met strikte privacyregels, zoals de zorg, een advocatenkantoor of een financiële instelling, dan onderstreept dit nieuws het belang van bewustzijn rond de herkomst van AI-tools. Het is een reminder om bij de inkoop of het gebruik van AI altijd de vraag te stellen: waar staan de servers en onder welke jurisdictie valt de dataverwerking? Het bestaan van GPT-NL kan in toekomstige aanbestedingen of leveranciersgesprekken een referentiepunt worden voor de vraag naar lokaal ontwikkelde, compliant AI.

Als je veel werkt met Nederlandstalige, gevoelige documenten, zoals contracten, patiëntendossiers of interne beleidsstukken, dan wijst de ontwikkeling van GPT-NL op een toekomstige mogelijkheid. Je zou kunnen overwegen om, zodra het model breder beschikbaar komt, een pilot op te zetten voor taken zoals het samenvatten van documenten, het controleren op consistentie of het beantwoorden van vragen op basis van een interne kennisbank – allemaal binnen een gecontroleerd, Nederlands ecosysteem.

Als je een leverancier bent van software of diensten aan de overheid, dan is dit een direct signaal over de richting die de vraagzijde mogelijk inslaat. Het is verstandig om de ontwikkeling van GPT-NL te volgen en te onderzoeken hoe jouw oplossingen in de toekomst zouden kunnen integreren met een dergelijk lokaal model. Het anticipeert op een groeiende vraag naar AI die niet alleen functioneel is, maar ook voldoet aan strenge nationale en Europese normen voor soevereiniteit en gegevensbescherming.

Bron: Sprout