Het antwoord is dat ondernemers hun afhankelijkheid van buitenlandse AI-infrastructuur moeten heroverwegen en bewust moeten worden van de risico’s die gepaard gaan met het gebruik van generatieve AI-tools. Dit was de kernboodschap van het Nederlandse AI Congres 2026, waar experts waarschuwden voor geopolitieke afhankelijkheden en de noodzaak van een eigen, weerbare positie.

Wat er aan de hand is

Tijdens het AI Congres 2026 in Maarssen, georganiseerd door de AI Coalitie voor Nederland (AIC4NL), stond het thema ‘Impact met AI, The Fair Tech Way’ centraal. Bestuursvoorzitter Willem Jonker waarschuwde in zijn keynote dat de marktdominantie van grote techbedrijven en geopolitieke spanningen gevaarlijk dicht bij elkaar komen. Hij pleitte ervoor dat Nederland zijn weerbaarheid versterkt en zich minder afhankelijk maakt van Amerikaanse AI-modellen en infrastructuur. Als lichtpunt noemde hij het Nederlandse bedrijf Nebul, dat momenteel werkt aan een Europese, soevereine AI-cloud. Daarnaast werd AI coding (het automatisch genereren van code door AI) besproken als een productiviteitsverhogende ontwikkeling, maar ook als een risico voor het creëren van geavanceerde malware. Verder illustreerde Mietta Groeneveld van de NATO de transformerende rol van AI in moderne conflicten, waarbij het wordt ingezet voor data-analyse en doelwitidentificatie.

Wat dit betekent

Voor Nederlandse ondernemers betekent dit dat het gebruik van AI niet langer alleen een technische of efficiëntie-keuze is, maar ook een strategische en ethische. De afhankelijkheid van infrastructuur en modellen van enkele grote, vaak Amerikaanse, aanbieders brengt geopolitieke en bedrijfsrisico’s met zich mee. Als deze diensten om welke reden dan ook worden beperkt of duurder worden, kan dat directe operationele gevolgen hebben. Daarnaast groeit het besef dat krachtige AI-tools, zoals die voor het genereren van code, ook voor kwaadwillende doeleinden kunnen worden ingezet, wat de cybersecurity-uitdagingen voor bedrijven vergroot. Het congres benadrukte dat een gezamenlijke, Nederlandse en Europese aanpak nodig is om soevereiniteit en controle te behouden.

Hoe je dit kunt toepassen

De praktische toepassing hangt sterk af van jouw specifieke situatie en de mate waarin je AI gebruikt. De discussies op het congres wijzen op enkele fundamentele vragen die elke ondernemer zich zou moeten stellen.

Als je AI-tools gebruikt voor software-ontwikkeling of automatisering… Wees je bewust van de risico’s van AI coding. Tools zoals GitHub Copilot kunnen de productiviteit verhogen, maar volgens de waarschuwingen op het congres kunnen dezelfde technieken ook worden misbruikt. Overweeg om strikte code-reviews en security-scans in te bouwen in je ontwikkelproces om gegenereerde code te controleren op kwetsbaarheden of onbedoelde afhankelijkheden.

Als je bedrijfsprocessen of data analyse afhankelijk zijn van cloud-gebaseerde AI-diensten… Stel jezelf de vraag: op wiens infrastructuur draait dit? Onderzoek of er Europese alternatieven zijn die beter aansluiten bij de behoefte aan data-soevereiniteit. Het noemen van een Nederlandse partij als Nebul die een Europese AI-cloud bouwt, geeft aan dat er beweging in deze markt is. Dit kan relevant zijn voor bedrijven die gevoelige data verwerken of langetermijncontinuïteit willen garanderen.

Als je AI integreert in je product of dienstverlening… Neem de ethische en maatschappelijke impact mee in je overwegingen. Het voorbeeld van AI in conflictsituaties, gebruikt voor ‘situational awareness’, onderstreept hoe dezelfde technologie zowel voor positieve als zeer kritieke toepassingen kan worden ingezet. Een mogelijkheid is om interne richtlijnen op te stellen voor verantwoord gebruik en transparantie richting klanten over hoe AI wordt toegepast.

Bron: Emerce