Het vergroten van je ‘AI-weerbaarheid’ betekent dat je als ondernemer bewust keuzes maakt over de technologie waar je van afhankelijk wordt, zodat je je data, intellectueel eigendom en bedrijfscontinuïteit kunt beschermen. Dit was de centrale boodschap tijdens het Nederlandse AI Congres 2026, waar experts waarschuwden voor de risico’s van te grote afhankelijkheid van buitenlandse techgiganten.

Wat er aan de hand is

Tijdens het AI Congres 2026 in Maarssen, georganiseerd door de AI Coalitie voor Nederland (AIC4NL), stond het thema ‘Impact met AI, The Fair Tech Way’ centraal. Bestuursvoorzitter Willem Jonker waarschuwde in zijn keynote dat de marktdominantie van grote techbedrijven en geopolitieke spanningen gevaarlijk dicht bij elkaar komen. Hij pleitte ervoor dat Nederland zijn weerbaarheid moet versterken en zich minder afhankelijk moet maken van Amerikaanse AI-modellen en infrastructuur. Als lichtpunt noemde hij het Nederlandse bedrijf Nebul, dat momenteel een Europese, soevereine AI-cloudinfrastructuur bouwt. Daarnaast werd ingegaan op de risico’s van nieuwe ontwikkelingen zoals AI coding, waarbij tools als GitHub Copilot code genereren, maar die ook gebruikt kunnen worden om bijvoorbeeld slimme ransomware te schrijven.

Wat dit betekent

Voor Nederlandse ondernemers en MKB’ers betekent dit dat het gebruik van AI niet langer alleen een kwestie is van productiviteit, maar ook van strategische afhankelijkheid. Wanneer je bedrijfsprocessen, klantdata of intellectueel eigendom bouwt op infrastructuur en modellen van een enkele buitenlandse aanbieder, loop je risico’s. Deze risico’s variëren van plotselinge prijsverhogingen en wijzigingen in servicevoorwaarden tot geopolitieke uitsluiting of problemen met datasoevereiniteit. Het congres benadrukte dat dit geen abstract verhaal is voor grote corporates, maar een praktische uitdaging voor elke ondernemer die AI wil inzetten. Het gaat om het borgen van controle over je eigen digitale fundament.

Hoe je dit kunt toepassen

De praktische toepassing hangt af van jouw situatie, maar de discussie op het congres wijst op enkele fundamentele aandachtspunten.

Als je een leverancier selecteert voor een AI-tool of -dienst, stel dan expliciet vragen over waar de servers staan, onder welke jurisdictie je data valt, en wat het exit-beleid is. Kun je je data en getrainde modellen eenvoudig meenemen naar een andere leverancier? Maak datasoevereiniteit en vendor lock-in onderdeel van je inkoopcriteria.

Als je AI gebruikt voor het ontwikkelen van software of producten, wees je dan bewust van de risico’s van AI coding. Tools die code genereren kunnen onbedoeld beveiligingslekken introduceren of code produceren waar intellectuele eigendomsrechten onduidelijk op zijn. Overweeg om een beleid op te stellen voor het gebruik van dergelijke tools, waarin staat wanneer en hoe ze mogen worden gebruikt en hoe de output wordt gecontroleerd op kwaliteit en veiligheid.

Als je gevoelige bedrijfs- of klantdata verwerkt, onderzoek dan of een Europese of Nederlandse cloudinfrastructuur, zoals de in ontwikkeling zijnde ‘soevereine AI-cloud’, een passend alternatief kan zijn voor de grote internationale spelers. Dit kan met name relevant zijn in sectoren met strenge compliance-eisen, zoals de zorg, financiële dienstverlening of de overheid.

De kern is om AI niet als een black box te benaderen, maar als een strategische keuze. Begin met het in kaart brengen van welke AI-diensten je gebruikt, waar je data zich bevindt en wat je zou doen als een leverancier zijn dienst stopzet of de voorwaarden drastisch wijzigt. Dat is de eerste stap naar grotere AI-weerbaarheid.

Bron: Emerce