De vervanging van personeel door AI-agents is niet alleen een efficiëntieslag, maar dreigt een gat te slaan in de belastinginkomsten en sociale zekerheid waar iedere ondernemer indirect van afhankelijk is. De rekensom is snel gemaakt: een menselijke accountant kost duizenden euro’s per maand, een AI-abonnement enkele honderden, maar de staat ontvangt bij die laatste keuze geen loonbelasting of sociale premies meer.

Wat er aan de hand is

Volgens een analyse op Sprout ontstaat er een nieuwe generatie ‘belastingontduikers’ doordat bedrijven menselijke functies zoals boekhouder, webdesigner, sociale mediamanager en officemanager vervangen door AI-agents. Het werk wordt nog wel uitgevoerd, maar de bijdrage aan belastingen en sociale zekerheid verdwijnt. Deze trend staat volgens de bron nog in de kinderschoenen. Er wordt verwezen naar cijfers uit de VS waar vorige maand meer dan 60.000 banen sneuvelden, waarvan een kwart wordt toegeschreven aan AI. Toekomstvoorspellingen zijn drastisch: het World Economic Forum Future of Jobs Report 2025 voorspelt 92 miljoen verdwenen banen tegen 2030, en Dario Amodei, CEO van Anthropic, verwacht dat de helft van de kantoorbanen tegen die tijd geschrapt is. Tegelijkertijd komt er verzet vanuit werknemers; Europees onderzoek van Writer en Workplace Intelligence zou aantonen dat bijna één op de drie werknemers de AI-strategie van hun bedrijf saboteert, oplopend tot 44% onder Generatie Z.

Wat dit betekent

Dit betekent een fundamentele verschuiving voor ondernemers, de economie en het sociale stelsel. Voor jou als ondernemer lijkt de keuze voor een goedkope AI-agent op korte termijn logisch, maar op macroniveau holt dit de inkomstenbronnen voor collectieve voorzieningen uit. Denk aan de betaalbaarheid van de AOW, WW, zorg en pensioenen. Als miljoenen banen inderdaad verdwijnen, zoals voorspeld, krimpt de belastinggrondslag van loon enorm. Tech-CEO’s zoals Sam Altman van OpenAI waarschuwen hier zelf voor in essays en pleiten voor een verschuiving van belasting op arbeid naar belasting op kapitaal en geautomatiseerde arbeid. De bron stelt dat deze oproepen enigszins hypocriet zijn, omdat dezelfde techleiders vaak regulering en hogere vermogensbelastingen blokkeren.

Hoe je dit kunt toepassen

De praktische toepassing hangt af van jouw situatie. Het vervangen van personeel door AI heeft directe financiële voordelen, maar je opereert binnen een breder systeem dat hierdoor onder druk komt te staan. Het is verstandig om bij automatiseringbeslissingen verder te kijken dan de maandelijkse besparing.

Als je overweegt een functie te automatiseren… Weeg niet alleen de kosten af, maar bedenk ook wat de verdwijning van die menselijke rol betekent voor je bedrijfscontinuïteit, kennisopbouw en moreel kompas binnen je team. Een AI-agent kan taken uitvoeren, maar neemt geen verantwoordelijkheid en bouwt geen bedrijfscultuur op.

Als je je zorgen maakt over het bredere systeem… Dan kun je je verdiepen in de maatschappelijke discussie over hoe we welvaart en sociale zekerheid in stand houden in een geautomatiseerde economie. De voorstellen die in het artikel worden genoemd, zoals een verschuiving van belasting naar kapitaal of een verkorte werkweek, zijn onderwerpen waar ook ondernemersorganisaties over meepraten.

Als je leiding geeft aan een team… Houd rekening met het verzet en de angst die automatisering kan oproepen, zoals het genoemde Europese onderzoek suggereert. Transparante communicatie over waarom je bepaalde tools inzet en hoe je omgaat met de gevolgen voor je mensen, is cruciaal om sabotage en verlies van vertrouwen te voorkomen. Het gaat niet alleen om efficiëntie, maar ook om veranderingsmanagement.

Bron: Sprout