De vervanging van menselijke werknemers door AI-agents creëert een fiscaal gat voor de overheid, wat op termijn kan leiden tot hogere belastingen voor bedrijven die wél mensen in dienst houden. Voor een MKB’er die automatisering overweegt, betekent dit een afweging tussen directe kostenbesparing en mogelijke toekomstige fiscale gevolgen.

Wat er aan de hand is

Volgens een analyse op Sprout vervangen bedrijven steeds vaker menselijke functies zoals boekhouders, webdesigners en officemanagers door AI-agents. Een menselijke accountant kost duizenden euro’s per maand, terwijl een abonnement op een AI-agent enkele honderden euro’s kost. Deze verschuiving leidt ertoe dat er geen loonbelasting en sociale premies meer worden afgedragen over dit werk, terwijl het werk wel wordt uitgevoerd. Het artikel noemt dit de creatie van een “nieuwe generatie belastingontduikers”. De trend wordt ondersteund door bredere voorspellingen: het World Economic Forum Future of Jobs Report 2025 voorspelt dat er tegen 2030 wereldwijd 92 miljoen banen zullen verdwijnen. Dario Amodei, CEO van AI-bedrijf Anthropic, verwacht dat de helft van de kantoorbanen tegen die tijd is geschrapt.

Wat dit betekent

Dit betekent een fundamentele verschuiving in de belastinggrondslag voor de overheid. Als minder mensen loonbelasting en sociale premies afdragen, maar de staat wel dezelfde uitkeringen en pensioenen moet betalen, ontstaat er een financieringsgat. Dit kan op twee manieren worden opgelost: hogere belastingen voor de overblijvende bedrijven en werknemers, of een herziening van het belastingstelsel. OpenAI-CEO Sam Altman pleit in een essay voor zo’n herziening: verschuif de belasting van arbeid naar kapitaal en belast geautomatiseerde arbeid. Voor ondernemers betekent dit dat de directe besparing op personeelskosten nu, op termijn gecompenseerd kan worden door hogere vennootschaps- of andere belastingen. Daarnaast signaleert het artikel intern verzet: bijna één op de drie werknemers geeft in Europees onderzoek toe de AI-strategie van hun bedrijf te saboteren, bij Generatie Z is dat 44%.

Hoe je dit kunt toepassen

De praktische toepassing hangt af van jouw situatie. Als je overweegt menselijke functies te (gedeeltelijk) vervangen door AI, is het verstandig niet alleen naar de directe maandelijkse besparing te kijken, maar ook naar de bredere context.

Als je een groeiend MKB-bedrijf runt… Een mogelijkheid is om AI-agents in te zetten voor specifieke, repeterende taken (zoals data-invoer of social media planning) in plaats van een volledige functie te schrappen. Dit kan je bestaande team ondersteunen zonder dat je de volledige fiscale bijdrage van die baan laat verdwijnen. Overweeg om de vrijgekomen capaciteit van je team in te zetten voor werk dat meer waarde toevoegt voor klanten.

Als je een financieel of administratief team aanstuurt… Je zou kunnen onderzoeken hoe AI-tools je huidige processen kunnen versnellen, in plaats van ze te vervangen. Het doel is dan efficiëntiewinst, niet het elimineren van banen. Dit kan helpen om intern verzet tegen automatisering te beperken en tegelijkertijd de productiviteit te verhogen.

Als je strategische keuzes maakt over je personeelsbestand… Houd bij je planning rekening met mogelijke toekomstige fiscale veranderingen. Een beleid dat nu puur gericht is op kostenreductie door automatisering, kan minder aantrekkelijk worden als overheden besluiten geautomatiseerde arbeid te gaan belasten of de vennootschapsbelasting verhogen om inkomsten te compenseren. Diversificatie in je aanpak – een mix van menselijk talent en AI-ondersteuning – kan je wendbaarder maken.

Bron: Sprout