De discussie over een AI-tax is niet langer een futuristisch denkbeeld, maar een reële beleidsoptie die directe gevolgen heeft voor de kostenstructuur van jouw bedrijf. De kernvraag is simpel: als een AI-agent het werk van een medewerker overneemt, wie betaalt dan de belastingen en sociale premies die normaal over dat salaris worden afgedragen? Het antwoord op die vraag bepaalt of jouw besparing op personeelskosten straks wordt wegbelast.

Wat er aan de hand is

De aanleiding is een groeiende spanning tussen automatisering en het sociale stelsel. Een accountant in loondienst kost een bedrijf duizenden euro’s per maand, terwijl een abonnement op een AI-agent enkele honderden euro’s kost. Die rekensom is voor veel ondernemers aantrekkelijk, maar heeft een keerzijde: over die AI-agent worden geen loonbelasting en sociale premies afgedragen. Dat tast de financiering van ons hele sociale stelsel aan. Sam Altman, CEO van OpenAI, pleit daarom voor een verschuiving van belasting op arbeid naar kapitaal en geautomatiseerde arbeid. Hoogleraar Ulrich Zierahn-Weilage heeft echter weinig vertrouwen in zo’n AI-tax. Volgens MT/Sprout-redacteur Karin Swiers ontleedt het artikel de hypocrisie van techmiljardairs en de fiscale tijdbom onder ons sociale stelsel, met tegengeluiden van een arbeidsmarkteconoom die voorspelde massawerkloosheid relativeert maar andere zorgen heeft.

Wat dit betekent

Voor jou als MKB-ondernemer betekent deze discussie dat je niet alleen moet nadenken over de efficiëntieslag van AI, maar ook over de fiscale risico’s op de middellange termijn. Als een AI-tax wordt ingevoerd, kan dat op twee manieren uitpakken. De eerste is een directe belasting op het gebruik van AI-agents, vergelijkbaar met een heffing per geautomatiseerde taak. De tweede is een verschuiving van belasting op arbeid naar belasting op kapitaal, zoals Altman voorstelt. In beide gevallen verandert de rekensom die je nu maakt: de besparing van duizenden euro’s per maand kan deels worden tenietgedaan door nieuwe heffingen. Voor sectoren met veel routinematige administratieve taken, zoals boekhouding, salarisadministratie en klantenservice, is de impact het grootst. Ook bedrijven die nu al volop AI inzetten, lopen het risico dat hun concurrentievoordeel wordt afgevlakt.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een administratiekantoor runt of veel facturen verwerkt, dan is de kans groot dat je AI al inzet voor taken die voorheen door een medewerker werden gedaan. Overweeg om nu al een scenario te maken waarin je de kosten van een AI-agent vergelijkt met de loonkosten van een medewerker, maar voeg daar een fictieve AI-tax van bijvoorbeeld 20 procent aan toe. Zo krijg je een reëel beeld van wat er gebeurt als de overheid ingrijpt. Je zou kunnen experimenteren met een hybride model: laat AI de bulk doen, maar houd een medewerker voor controle en uitzonderingen. Dat verkleint het fiscale risico en houdt je flexibel.

Als je een team aanstuurt en nadenkt over herverdeling van werk, dan is dit het moment om te inventariseren welke taken door AI kunnen worden overgenomen en welke niet. Een mogelijkheid is om een interne ‘AI-impactanalyse’ te doen: loop per functie na wat de besparing is op loonkosten en wat de potentiële AI-tax zou zijn. Als die tax hoog uitvalt, is het wellicht slimmer om niet volledig te automatiseren, maar te kiezen voor een combinatie van mens en machine. Overweeg om met je accountant of fiscalist te bespreken hoe een verschuiving van belasting op arbeid naar kapitaal jouw vennootschapsbelasting zou beïnvloeden.

Als je in de zorg of het onderwijs werkt, waar menselijk contact essentieel is, dan lijkt een AI-tax misschien ver van je bed. Maar ook hier kan automatisering van administratieve taken een rol spelen. Een optie is om de inzet van AI te beperken tot ondersteunende processen, zoals roostering of declaratieverwerking, en de kern van het werk menselijk te houden. Op die manier profiteer je van efficiëntie zonder dat je in de gevarenzone komt van een hoge AI-heffing. Je zou kunnen overleggen met je brancheorganisatie of zij al beleidsscenario’s hebben ontwikkeld rond deze fiscale discussie.

Als je een webshop runt en klantenservice deels door een chatbot laat afhandelen, dan ben je een direct voorbeeld van hoe AI loonkosten vervangt. De praktische toepassing hangt af van jouw situatie, maar een mogelijkheid is om de chatbot alleen in te zetten voor eerste lijns vragen en complexe zaken door te spelen aan een menselijke medewerker. Dat beperkt de fiscale blootstelling en houdt de kwaliteit hoog. Overweeg om je prijsstrategie alvast door te rekenen met een extra heffing van 10 tot 15 procent op je AI-kosten, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.

Bron: Sprout