Het antwoord is: ja, je bespaart direct op personeelskosten door een AI-agent, maar je schuift mogelijk de rekening door naar de maatschappij. Een accountant kost je als werkgever duizenden euro’s per maand aan salaris, premies en belastingen. Een abonnement op een AI-agent kost enkele honderden euro’s. Die rekensom is verleidelijk, maar wat gebeurt er met de belasting- en premie-inkomsten die je niet meer afdraagt? Dat raakt het sociale vangnet waar je zelf ook afhankelijk van bent.

Wat er aan de hand is

De discussie over een ‘AI-tax’ laait op. Sam Altman, ceo van OpenAI, pleit voor een verschuiving van belasting op arbeid naar belasting op kapitaal en geautomatiseerde arbeid. Zijn voorstel klinkt redelijk, maar Altman heeft als techmiljardair een eigen belang. Hoogleraar Ulrich Zierahn-Weilage heeft weinig vertrouwen in zo’n AI-tax. Volgens hem worden de gevolgen van AI voor de werkgelegenheid vaak overdreven, maar hij heeft wel andere zorgen. De kern van het debat: als bedrijven massaal overschakelen op AI-agents, drogen de inkomsten uit belastingen en sociale premies op. Dat raakt de financiering van zorg, onderwijs en uitkeringen. De vraag is niet óf de rekening ergens anders wordt neergelegd, maar waar.

Wat dit betekent

Voor jou als ondernemer betekent dit dat de keuze voor AI niet alleen een kostenbesparing is, maar ook een strategische afweging met maatschappelijke impact. Als je een medewerker vervangt door een AI-agent, bespaar je direct op loonkosten en werkgeverslasten. Maar die lasten zijn precies de inkomsten waarmee het sociale stelsel wordt betaald. Op termijn kan de overheid ingrijpen, bijvoorbeeld met een heffing op geautomatiseerde arbeid of een hogere vennootschapsbelasting. Dat verandert de rekensom weer. Voor sectoren met veel routinematig werk, zoals administratie, boekhouding en klantenservice, is de impact het grootst. Daar kunnen AI-agents relatief eenvoudig taken overnemen.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een administratiekantoor runt en overweegt om een AI-agent in te zetten voor het verwerken van facturen, maak dan een dubbele begroting. Bereken niet alleen de directe besparing op salariskosten, maar ook wat het betekent voor je afdracht aan premies en belastingen. Overweeg om de vrijgekomen middelen deels te investeren in omscholing van je huidige personeel naar hogere taken, zoals advisering. Zo behoud je waarde in je organisatie en blijf je bijdragen aan het sociale stelsel.

Als je een eenmanszaak hebt en jezelf wilt ontlasten met een AI-assistent voor administratie of planning, wees je dan bewust van de bredere context. Je bespaart tijd en geld, maar je draagt ook minder premies af omdat je geen extra personeel inhuurt. Een optie is om een deel van de besparing te reserveren voor een vrijwillige bijdrage aan een sociaal fonds of om te investeren in een lokale samenwerking, zoals het begeleiden van een stagiair. Dat versterkt je netwerk en je maatschappelijke positie.

Als je een team aanstuurt in een sector waar AI-agents taken kunnen overnemen, zoals data-invoer of rapportage, betrek je medewerkers dan bij de transitie. Bespreek openlijk dat AI niet per se banen wegneemt, maar taken verandert. Je zou kunnen voorstellen dat teamleden zich specialiseren in het trainen en controleren van de AI-agent, waardoor hun functie evolueert. Dat behoudt werkgelegenheid en houdt de premie-inkomsten op peil.

Als je in de zorg of het onderwijs werkt en AI inzet voor administratieve ondersteuning, wees dan extra voorzichtig. Deze sectoren zijn afhankelijk van publieke financiering. Als AI leidt tot minder banen en minder belastinginkomsten, kan de overheid bezuinigen op precies die voorzieningen. Overweeg om samen met je brancheorganisatie te pleiten voor een eerlijke verdeling van de besparingen, bijvoorbeeld door een deel terug te laten vloeien naar de sector.

Bron: Sprout