Het antwoord: De komst van AI-agents die taken van werknemers overnemen, dreigt het sociale stelsel uit te hollen omdat er minder belastingen en premies worden afgedragen. Voor ondernemers is de rekensoon verleidelijk: een werknemer kost duizenden euro’s per maand, een AI-agent enkele honderden. Maar die besparing kan later als een boemerang terugkomen in de vorm van een AI-tax, een belasting op geautomatiseerde arbeid.

Wat er aan de hand is

De discussie over een AI-tax laait op nu AI-agents steeds vaker menselijke arbeid vervangen. Sam Altman, CEO van OpenAI, pleit voor een verschuiving van belasting op arbeid naar kapitaal en geautomatiseerde arbeid. Zijn voorstel klinkt redelijk, maar Altman heeft als techmiljardair een eigen belang. Hoogleraar Ulrich Zierahn-Weilage heeft weinig vertrouwen in zo’n belasting. Tegelijkertijd waarschuwen experts dat AI-agents de volgende generatie belastingontduikers kunnen worden, omdat ze geen sociale premies afdragen. De kernvraag: wie betaalt straks de rekening voor zorg, uitkeringen en pensioenen als steeds meer werk wordt gedaan door software in plaats van mensen?

Wat dit betekent

Voor het MKB betekent dit dat de financiële afweging complexer wordt dan een simpele kostenvergelijking. Een abonnement op een AI-agent is nu goedkoper dan een salaris, maar die rekening gaat niet op in de toekomst. Als overheden een AI-tax invoeren, stijgen de kosten van automatisering. Dat kan de businesscase voor AI-investeringen onder druk zetten. Daarnaast moeten ondernemers nadenken over hun maatschappelijke verantwoordelijkheid: elke werknemer die wordt vervangen, levert minder belasting- en premie-inkomsten op. Voor sectoren met veel administratieve functies, zoals accountancy, juridische dienstverlening en klantenservice, is de impact het grootst. De vraag is niet óf er een belasting op automatisering komt, maar wanneer en in welke vorm.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een administratief of dienstverlenend bedrijf runt, kun je nu al beginnen met het in kaart brengen van welke taken je door AI-agents wilt laten overnemen. Overweeg om een scenario te maken waarin je de kosten van automatisering vergelijkt met de kosten van een werknemer, maar reken daarbij ook een fictieve AI-tax van bijvoorbeeld 20 procent. Zo ben je voorbereid op verschillende toekomsten.

Als je een team aanstuurt, kun je het gesprek aangaan over herscholing. In plaats van mensen te ontslaan en te vervangen door AI, zou je kunnen kijken of je medewerkers kunt omscholen naar rollen waarin ze de AI aansturen of controleren. Dat behoudt niet alleen banen, maar ook de bijbehorende premie-inkomsten.

Als je een financieel adviseur of accountant bent, kun je je klanten wijzen op deze ontwikkeling. Een mogelijkheid is om een aparte post ‘automatiseringsrisico’ op te nemen in je advies, waarin je de kans op een toekomstige AI-tax meeneemt. Dat helpt ondernemers om niet alleen naar de korte termijn te kijken.

Als je een webshop runt met veel klantenservice, kun je experimenteren met een hybride model. Laat AI-agents de standaardvragen afhandelen, maar houd een team van medewerkers voor complexe zaken. Zo profiteer je van de efficiëntie zonder volledig in te zetten op automatisering.

Bron: Sprout