Het antwoord: een AI-agent lijkt goedkoper dan een werknemer, maar die rekensom vergeet de verborgen kosten voor het sociale stelsel. De verschuiving van belasting op arbeid naar geautomatiseerde arbeid raakt direct jouw bedrijfsvoering en de premies die je straks mogelijk moet betalen.

Wat er aan de hand is

AI-agents worden steeds vaker ingezet voor taken die voorheen door mensen werden gedaan, zoals boekhouding, klantenservice en data-analyse. De rekensom is verleidelijk: een abonnement op een AI-agent kost enkele honderden euro’s per maand, terwijl een werknemer duizenden euro’s kost. Maar die vergelijking gaat voorbij aan een cruciaal punt: over salarissen worden belastingen en sociale premies afgedragen die het hele sociale stelsel financieren. OpenAI-ceo Sam Altman pleit daarom voor een verschuiving van belasting op arbeid naar kapitaal en geautomatiseerde arbeid. Hoogleraar Ulrich Zierahn-Weilage heeft echter weinig vertrouwen in zo’n AI-tax. Volgens MT/Sprout-redacteur Karin Swiers schuilt hier een fiscale tijdbom onder ons sociale stelsel.

Wat dit betekent

Voor ondernemers en accountants in het MKB betekent dit dat de keuze tussen een AI-agent en een vaste medewerker niet alleen een kostenafweging is, maar ook een strategische. Op korte termijn bespaar je op salariskosten, maar op lange termijn kan de overheid ingrijpen met een AI-belasting of andere heffingen om het wegvallen van sociale premies te compenseren. Dat kan de kosten van automatisering alsnog opdrijven. Daarnaast speelt er een reputatierisico: als jouw bedrijf massaal banen vervangt door AI zonder bij te dragen aan het sociale vangnet, kan dat leiden tot negatieve publiciteit of klantweerstand. Vooral in sectoren zoals accountancy, administratie en klantenservice, waar veel routinetaken worden geautomatiseerd, is dit een reëel scenario.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een administratiekantoor runt en overweegt een AI-agent in te zetten voor factuurverwerking, begin dan met een totale kostenberekening die verder gaat dan het maandelijkse abonnement. Neem daarin mee: de kans op een toekomstige AI-tax, de impact op je premielasten als je minder personeel in dienst hebt, en de kosten van eventuele herscholing van medewerkers. Je zou kunnen overwegen om een deel van de besparing te reserveren voor een sociale bijdrage, bijvoorbeeld door een fonds op te zetten voor omscholing van getroffen medewerkers.

Als je een MKB-bedrijf leidt met een klein team en je wilt een AI-agent inzetten voor klantenservice, overweeg dan een hybride model. Laat de AI-agent de standaardvragen afhandelen, maar behoud een menselijk aanspreekpunt voor complexe zaken. Zo bespaar je op loonkosten zonder dat je volledig afhankelijk wordt van automatisering. Je zou ook kunnen onderzoeken of je de vrijgekomen uren kunt inzetten voor taken die meer waarde toevoegen, zoals klantrelatiebeheer of productontwikkeling.

Als je als accountant adviseert over personeelsplanning, bespreek dan met je klanten de fiscale risico’s van grootschalige automatisering. Wijs hen erop dat de overheid mogelijk gaat ingrijpen, zoals Sam Altman voorstelt. Een optie is om een scenario-analyse te maken: wat gebeurt er met de winstgevendheid als er een AI-belasting van bijvoorbeeld 10 of 20 procent wordt ingevoerd? Zo kun je samen een strategie bepalen die zowel kostenbesparend als toekomstbestendig is.

Als je een webshop runt en AI inzet voor voorraadbeheer en orderverwerking, wees je ervan bewust dat de besparing op personeelskosten niet alleen jouw winst vergroot, maar ook de belastinggrondslag verkleint. Overweeg om een deel van de winst te investeren in duurzame bedrijfsvoering of in het opleiden van nieuwe medewerkers voor taken die AI niet kan overnemen, zoals creatieve marketing of strategische inkoop. Zo draag je bij aan een evenwichtige transitie.

Bron: Sprout