De keuze voor AI-agents bespaart je direct geld, maar heeft een keerzijde die je nu al in je bedrijfsvoering kunt verrekenen: de belastingdruk op arbeid verschuift, en er wordt serieus gesproken over een aparte belasting op geautomatiseerd werk. Dit raakt niet alleen de overheidsfinanciën, maar ook jouw toekomstige kostenplaatje en de manier waarop je personeel inzet.

Wat er aan de hand is

Een accountant als werknemer kost een bedrijf duizenden euro’s per maand, een abonnement op een AI-agent enkele honderden. Die rekensom is snel gemaakt, schrijft MT/Sprout. Maar die besparing heeft een breder effect: over salarissen worden belastingen en sociale premies afgedragen die het sociale stelsel financieren. Naarmate meer taken worden overgenomen door AI, droogt die inkomstenbron op.

OpenAI-topman Sam Altman pleit daarom voor een verschuiving van belasting op arbeid naar kapitaal én geautomatiseerde arbeid. Zijn voorstellen klinken redelijk, al heeft Altman als ceo van OpenAI een flinke klont boter op zijn hoofd, aldus de analyse. Hoogleraar Ulrich Zierahn-Weilage heeft daarentegen weinig vertrouwen in zo’n AI-tax. De discussie over een aparte belasting op geautomatiseerd werk is daarmee niet nieuw, maar krijgt door de opkomst van betaalbare AI-agents wel een concrete urgentie.

Wat dit betekent

Voor jou als MKB-ondernemer betekent dit dat de rekensom van ‘mens versus machine’ niet alleen over directe kosten gaat. Als de overheid een AI-tax invoert, stijgen de kosten van automatisering. Dat kan de businesscase van een AI-agent veranderen. Tegelijkertijd kan een verschuiving van belasting op arbeid naar kapitaal betekenen dat je minder premies betaalt over je eigen salaris of dat van je medewerkers, maar meer over de winst die je met automatisering boekt.

De impact verschilt per sector. In administratieve dienstverlening, waar veel routinematig werk zit, is de kans op vervanging door AI-agents het grootst. Daar staat tegenover dat bedrijven in de zorg of het onderwijs, waar menselijk contact essentieel is, minder snel zullen overschakelen. De fiscale tijdbom onder het sociale stelsel raakt uiteindelijk alle ondernemers, omdat de premies voor bijvoorbeeld de AOW en de Zorgverzekeringswet onder druk komen te staan.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je overweegt een AI-agent in te zetten voor administratieve taken, kun je nu al een scenario doordenken waarin een AI-tax van bijvoorbeeld 10 of 20 procent wordt geheven. Reken niet alleen met de huidige abonnementskosten, maar ook met een mogelijke heffing. Zo voorkom je dat je over twee jaar voor verrassingen komt te staan. Overweeg om een aparte post ‘automatiseringsbelasting’ op te nemen in je kostenraming.

Als je een team aanstuurt waarin routinematig werk voorkomt, kun je nu al nadenken over herscholing. De discussie over AI-tax laat zien dat de overheid banenverlies wil voorkomen of compenseren. Door medewerkers tijdig om te scholen naar taken die niet door AI worden overgenomen, zoals klantcontact of strategisch advies, verklein je het risico op gedwongen ontslagen en de bijbehorende kosten. Een mogelijkheid is om een klein deel van de besparing door AI te reserveren voor een opleidingsbudget.

Als je werkt in een sector met hoge arbeidskosten, zoals de logistiek of de productie, kun je de komende maanden de politieke signalen over een AI-tax volgen. De discussie staat nog in de kinderschoenen, maar partijen als het SCP en de WRR hebben al adviezen uitgebracht over de toekomst van de sociale zekerheid. Overweeg om je bij een branchevereniging te informeren over lobby-inspanningen rond dit thema, zodat je tijdig kunt anticiperen op nieuwe regelgeving.

Als je als zelfstandige of zzp’er werkt, raakt de AI-tax jou direct. Jij draagt nu premies af over je eigen inkomen. Als die premies verschuiven naar kapitaal of automatisering, kan dat je netto-inkomen beïnvloeden. Een optie is om nu al een buffer op te bouwen uit de besparing die je boekt met AI-tools, zodat je eventuele extra heffingen kunt opvangen zonder in de problemen te komen.

Bron: Sprout