Een AI-agent kost een paar honderd euro per maand, een accountant enkele duizenden. Die rekensom is snel gemaakt, maar de besparing heeft een keerzijde: minder salarissen betekent minder afdracht van belastingen en sociale premies, en dat raakt het hele sociale stelsel. De vraag is niet óf je als ondernemer hiermee te maken krijgt, maar hoe je je voorbereidt op de fiscale verschuiving die eraan komt.

Wat er aan de hand is

AI-agents worden steeds beter in taken die voorheen door mensen werden gedaan, zoals boekhouding, data-analyse en klantenservice. Volgens MT/Sprout-redacteur Karin Swiers is de rekensom voor veel bedrijven verleidelijk: een werknemer kost duizenden euro’s per maand, een AI-agent enkele honderden. Maar die verschuiving heeft een blinde vlek. Over salarissen worden belastingen en sociale premies afgedragen die ons sociale stelsel financieren. Als die inkomsten dalen, ontstaat er een gat. Sam Altman, ceo van OpenAI, pleit daarom voor een verschuiving van belasting op arbeid naar kapitaal en geautomatiseerde arbeid. Hoogleraar Ulrich Zierahn-Weilage heeft weinig vertrouwen in zo’n AI-tax en relativeert de voorspelde massawerkloosheid. De discussie over hoe we automatisering gaan belasten, staat nog in de kinderschoenen, maar de impact op jouw onderneming kan groot zijn.

Wat dit betekent

Voor het mkb betekent dit dat de keuze tussen een werknemer en een AI-agent niet alleen een operationele is, maar ook een strategische met fiscale gevolgen. Stel dat je een administratieve medewerker vervangt door een AI-abonnement van 500 euro per maand. Je bespaart niet alleen het salaris, maar ook de werkgeverslasten, pensioenpremies en verzekeringen. Op korte termijn is dat winst. Op langere termijn kan de overheid reageren met een heffing op geautomatiseerde arbeid, zoals Altman voorstelt. Dat betekent dat je straks mogelijk alsnog een belasting betaalt over de inzet van AI, of dat de premiedruk op de resterende werknemers omhoog gaat. Voor ondernemers die nu al AI inzetten, is het zaak om niet alleen naar de directe besparing te kijken, maar ook naar de toekomstige kosten die kunnen ontstaan door beleidswijzigingen.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een administratieve functie wilt vervangen door AI, begin dan met een heldere kosten-batenanalyse. Neem niet alleen het maandbedrag van de AI-agent mee, maar ook de besparing op werkgeverslasten, verzekeringen en overhead. Een mogelijkheid is om een proefperiode van drie maanden in te stellen, waarin je de productiviteit en foutmarges vergelijkt met een menselijke medewerker. Overweeg om daarnaast een reservering te maken voor een eventuele toekomstige AI-heffing, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.

Als je een team aanstuurt dat deels uit mensen en deels uit AI bestaat, kun je nadenken over hoe je de vrijgekomen middelen inzet. Een optie is om de besparing te herinvesteren in opleiding van je huidige personeel, zodat zij taken kunnen doen die AI niet kan, zoals creatief werk of klantrelaties. Je zou ook kunnen overwegen om een deel van de winst apart te zetten voor een ‘fiscale buffer’, mocht de overheid besluiten om een belasting op geautomatiseerde arbeid in te voeren.

Als je in een sector werkt waar veel routinematige taken voorkomen, zoals logistiek of financiële dienstverlening, is het verstandig om de ontwikkelingen rond de AI-tax te volgen. Een concrete suggestie is om je administratie zo in te richten dat je straks eenvoudig kunt rapporteren hoeveel werk er door AI wordt gedaan. Dat maakt het makkelijker om te voldoen aan eventuele nieuwe regelgeving. Overweeg om een gesprek aan te gaan met je accountant over de fiscale scenario’s die op je bedrijf van toepassing kunnen zijn.

Bron: Sprout