Het antwoord: De komst van AI-agents die menselijke werknemers vervangen, leidt tot een sluipende belastingcrisis. Een voorgestelde AI-tax, die automatisering en kapitaal zwaarder belast, kan directe gevolgen hebben voor de kostenstructuur van jouw MKB-bedrijf.

Wat er aan de hand is

AI-agents zoals geavanceerde chatbots en automatiseringssoftware worden steeds goedkoper en capabeler. Waar een accountant als werknemer duizenden euro’s per maand kost, kost een abonnement op een AI-agent enkele honderden euro’s. Deze rekensom leidt tot een verschuiving: bedrijven vervangen menselijke arbeid door automatisering. Het probleem is dat over die AI-agent geen loonbelasting en sociale premies worden afgedragen, terwijl die inkomsten wel nodig zijn om ons sociale stelsel te financieren. Sam Altman, CEO van OpenAI, pleit daarom voor een verschuiving van belasting op arbeid naar belasting op kapitaal en geautomatiseerde arbeid. Hoogleraar Ulrich Zierahn-Weilage heeft echter weinig vertrouwen in zo’n AI-tax en relativeert de voorspelde massawerkloosheid, maar erkent wel dat er andere zorgen zijn over de impact op de arbeidsmarkt.

Wat dit betekent

Voor jou als MKB-ondernemer betekent dit dat de fiscale spelregels mogelijk gaan veranderen. Op dit moment is het nog aantrekkelijk om een AI-agent in te zetten in plaats van een werknemer, omdat je geen werkgeverslasten betaalt. Maar als een AI-tax wordt ingevoerd, kan die rekenslag omslaan. De belastingdruk op automatisering kan stijgen, waardoor de kostenbesparing kleiner wordt of zelfs verdwijnt. Dit raakt niet alleen grote techbedrijven, maar ook kleine ondernemers die nu al experimenteren met AI voor administratie, klantenservice of marketing. De discussie over een AI-tax is geen ver-van-je-bed-show; het is een reële beleidsoptie die de komende jaren op tafel kan komen, zowel in Nederland als in Europa.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een administratiekantoor runt of zelf je boekhouding doet: Overweeg om nu al een heldere kostenvergelijking te maken tussen een menselijke medewerker en een AI-agent. Bereken niet alleen de directe kosten, maar ook de indirecte lasten zoals werkgeverspremies, verzekeringen en pensioenbijdragen. Als een AI-tax wordt ingevoerd, kun je deze cijfers gebruiken om te bepalen of automatisering nog steeds voordelig is. Een optie is om een scenario op te stellen waarin de belasting op automatisering met 10, 20 of 30 procent stijgt, zodat je voorbereid bent op verschillende uitkomsten.

Als je een team aanstuurt en nadenkt over uitbreiding: Je zou kunnen overwegen om niet meteen een nieuwe medewerker aan te nemen, maar eerst te kijken welke taken door een AI-agent kunnen worden overgenomen. Denk aan routinematig werk zoals facturering, planning of data-invoer. Houd daarbij wel rekening met het risico dat een toekomstige AI-tax de kosten van die automatisering kan verhogen. Een mogelijkheid is om een hybride model te hanteren: een deel van het werk door een AI, een deel door een mens, zodat je flexibel kunt inspelen op fiscale veranderingen.

Als je in de logistiek of productie werkt: De impact van een AI-tax kan groot zijn, omdat juist in deze sectoren automatisering snel oprukt. Overweeg om je investeringen in robots of geautomatiseerde systemen te toetsen aan een scenario waarin de belastingdruk op die apparatuur stijgt. Je zou kunnen kijken naar subsidies of fiscale regelingen voor duurzame investeringen, die mogelijk blijven bestaan naast een AI-tax. Een optie is om een adviseur in te schakelen die gespecialiseerd is in fiscale wetgeving rond automatisering, zodat je tijdig kunt anticiperen.

Als je een webshop runt en AI gebruikt voor klantenservice: De inzet van chatbots of AI-gestuurde e-mailbeantwoording is nu nog fiscaal aantrekkelijk. Maar als een AI-tax wordt ingevoerd, kan die voorsprong verdwijnen. Je zou kunnen overwegen om je huidige AI-oplossing te evalueren op basis van niet alleen kosten, maar ook kwaliteit en klanttevredenheid. Een mogelijkheid is om een deel van de klantenservice menselijk te houden, zodat je niet volledig afhankelijk wordt van een technologie die mogelijk duurder wordt.

Bron: Sprout