Het antwoord is simpel: AI-tools zoals ChatGPT zorgen ervoor dat collega’s minder snel naar elkaar stappen voor hulp of overleg. Dat lijkt efficiënt, maar het tast de onderlinge relaties, het vertrouwen en de samenwerking in je team aan. Voor ondernemers en teamleiders is dit een signaal om bewust te sturen op behoud van menselijk contact.

Wat er aan de hand is

Uit recent onderzoek van Newcom blijkt dat 4,6 miljoen Nederlanders AI-tools gebruiken op hun werk. De impact daarvan op de dynamiek tussen collega’s blijft vaak onderbelicht, maar is wel degelijk aanwezig. Waar kennis en ideeën vroeger werden uitgewisseld via gesprekken, worden die taken nu steeds vaker overgenomen door AI. De vraag ‘waarom zou ik nog naar een collega stappen als ChatGPT binnen een paar seconden antwoord geeft?’ wordt steeds vaker gesteld. Hoogleraar Marleen Huysman (VU) waarschuwt in een interview met Vuurwerk dat sociale interacties essentieel zijn voor vertrouwen binnen teams. Als die verdwijnen, blijven geïsoleerde medewerkers over die alles zelf proberen op te lossen. Ook Amy Gallo, expert in werkvloerdynamiek, schrijft in Harvard Business Review dat AI nieuwe conflicten tussen collega’s veroorzaakt. Een concreet voorbeeld: wanneer een collega een mail stuurt die door AI is gegenereerd, kan dat leiden tot onzekerheid en wantrouwen. Uit een Amerikaans experiment met meer dan 200 deelnemers blijkt dat mensen minder tevreden zijn over hun relatie met iemand nadat ze een door AI geschreven bericht ontvingen.

Wat dit betekent

Voor jou als MKB-leider betekent dit dat de inzet van AI niet alleen een technische of productiviteitskwestie is, maar ook een sociale. De onderlinge verhoudingen in je team kunnen verschuiven zonder dat je het doorhebt. Medewerkers die elkaar minder vaak om hulp vragen, bouwen minder vertrouwen op. Dat kan op termijn leiden tot een afname van samenwerking, minder kennisdeling en meer onderlinge spanningen. Vooral in kleinere teams, waar iedereen elkaar nodig heeft, kan dit effect groot zijn. Het risico is dat je team weliswaar efficiënter werkt, maar dat de onderlinge banden verzwakken. Dat is lastig te meten, maar voelbaar in de sfeer en de bereidheid om elkaar te helpen.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een team aanstuurt dat veel met AI-tools werkt, overweeg dan om expliciet afspraken te maken over het gebruik ervan. Je zou kunnen bespreken wanneer het wel en niet gepast is om AI in te zetten voor communicatie met collega’s. Bijvoorbeeld: voor interne mails of berichten aan teamleden is het beter om zelf te schrijven, zodat de persoonlijke toon behouden blijft. Een mogelijkheid is om een korte teamrichtlijn op te stellen waarin staat dat AI mag worden gebruikt voor concepten of analyses, maar niet voor berichten die relaties kunnen beïnvloeden.

Als je merkt dat medewerkers minder vaak overleg zoeken, kun je bewust momenten inplannen voor informeel contact. Denk aan een dagelijkse korte stand-up zonder agenda, of een wekelijks koffiemoment waarin geen werk wordt besproken. Het doel is om de sociale interactie te behouden die anders verloren gaat doordat AI vragen beantwoordt. Overweeg om in teamvergaderingen ruimte te maken voor het delen van ervaringen met AI, zodat het onderwerp bespreekbaar wordt.

Als je een nieuwe medewerker inwerkt, wees je er dan van bewust dat AI de traditionele leermomenten kan vervangen. Een nieuwe collega leert vaak door vragen te stellen aan ervaren teamleden. Als die vragen door AI worden beantwoord, mist de nieuwkomer niet alleen kennis, maar ook het opbouwen van een band. Een optie is om een buddy-systeem in te stellen waarbij de nieuwe medewerker verplicht is om bepaalde vragen eerst aan de buddy te stellen, voordat AI wordt gebruikt. Zo blijft het menselijke contact behouden tijdens de inwerkperiode.

Als je merkt dat er onzekerheid ontstaat over wie wat heeft geschreven, kun je transparantie stimuleren. Spreek af dat teamleden aangeven wanneer ze AI hebben gebruikt voor een bericht of document. Dit voorkomt wantrouwen en maakt het normaal om AI in te zetten zonder dat het de relatie ondermijnt. Je zou kunnen zeggen: ‘Gebruik gerust AI, maar vermeld het erbij als je dat doet.’ Dat schept duidelijkheid en behoudt vertrouwen.

Bron: Sprout (https://mtsprout.nl/werk-leven/ai-relaties-collegas)