Het antwoord: Gartner waarschuwt dat personeel ontslaan na AI-investeringen zelden leidt tot een hoger rendement. Voor MKB’ers in de maakindustrie is de boodschap helder: zet niet in op bezuinigen, maar op het ‘verslimmen’ van processen.

Wat er aan de hand is

Gartner heeft onderzoek gedaan onder 350 internationale executives naar de effecten van autonome bedrijfsvoering. Uit de resultaten blijkt dat ongeveer tachtig procent van de organisaties die investeren in autonome technologieën zoals AI-agents en robotic process automation, het personeelsbestand ziet afnemen. Maar die personeelsreducties hangen nauwelijks samen met een hogere return on investment. Bedrijven die wél betere resultaten boeken, investeren volgens Gartner juist in vaardigheden, nieuwe rollen en governance rond AI. Op langere termijn verwacht het analistenbureau zelfs dat autonome bedrijfsvoering per saldo banen creëert, tussen 2028 en 2029.

Daarnaast is er een aparte pilot gestart om AI-inzet in de maakindustrie te versnellen. Het doel is niet om mensen te vervangen, maar om productieprocessen slimmer te maken.

Wat dit betekent

Voor MKB’ers in de maakindustrie betekent dit dat de reflex om bij AI-investeringen direct te bezuinigen op personeel, vaak averechts werkt. De cijfers van Gartner laten zien dat ontslagen geen garantie zijn voor meer winst. Sterker nog, bedrijven die investeren in de ontwikkeling van hun mensen – zoals training in AI-tools, nieuwe coördinerende rollen en heldere afspraken over wie wat beslist – zien vaker een positief rendement. De technologie verschuift werk, maar vervangt mensen niet volledig. Dat is een belangrijk verschil. In een krappe arbeidsmarkt, waar veel maakbedrijven al moeite hebben om vakmensen te vinden, is het vasthouden en om- of bijscholen van personeel een strategisch voordeel.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een maakbedrijf runt met een productielijn… Je zou kunnen beginnen met het in kaart brengen van repetitieve, voorspelbare taken in je productieproces. Denk aan kwaliteitscontroles, sorteren of eenvoudige assemblagehandelingen. Overweeg om voor die taken een AI- of robotoplossing te testen, zonder dat je direct mensen ontslaat. Gebruik de vrijgekomen tijd van je medewerkers voor complexer werk, zoals onderhoud, probleemoplossing of het optimaliseren van de productiestroom. Een mogelijkheid is om één medewerker aan te wijzen als ‘AI-coördinator’ die de nieuwe technologie beheert en de rest van het team traint.

Als je een team aanstuurt dat werkt met data of planning… Kijk naar processen zoals voorraadbeheer, orderplanning of kwaliteitsrapportages. Dit zijn taken waar AI-agenten of robotic process automation veel tijd kunnen besparen. Een optie is om een pilot te starten waarbij een AI-tool de eerste analyse doet en jouw team de uitzonderingen beoordeelt. Investeer in een training van een halve dag voor je planners, zodat ze leren hoe ze de output van de AI kunnen controleren en verbeteren. Zo behoud je controle en bouw je kennis op.

Als je overweegt te investeren in automatisering… Gebruik het Gartner-onderzoek als leidraad voor je businesscase. Reken niet alleen op besparing door minder personeel, maar ook op opbrengsten door hogere kwaliteit, minder uitval of snellere levertijden. Overweeg om een deel van het budget te reserveren voor scholing en het aanpassen van functieprofielen. Een concreet voorbeeld: als je een robotarm aanschaft, train dan twee operators in het programmeren en onderhouden ervan, in plaats van één operator te ontslaan. Dat vergroot je flexibiliteit en verkleint het risico op stilstand.

Bron: Computable