Het antwoord: Minder personeel door AI levert zelden meer rendement op. Uit onderzoek van Gartner blijkt dat bedrijven die inzetten op autonome technologieën én personeel ontslaan, nauwelijks betere resultaten boeken. De winst zit hem in het ‘verslimmen’ van processen, niet in het vervangen van mensen.

Wat er aan de hand is

Gartner onderzocht 350 internationale executives en constateert dat circa tachtig procent van de organisaties die autonome technologieën inzetten, het personeelsbestand ziet afnemen. Toch hangt die reductie nauwelijks samen met een hogere return on investment. Bedrijven die wél betere resultaten boeken, investeren volgens Gartner in vaardigheden, rollen en governance rond AI. AI-agents en robotic process automation verschuiven werk, maar vervangen mensen niet volledig. Op langere termijn verwacht Gartner zelfs dat autonome bedrijfsvoering tussen 2028 en 2029 per saldo banen creëert, door groeiende AI-investeringen en nieuwe rollen.

Tegelijkertijd start in Nederland een pilot om AI-inzet in de maakindustrie te versnellen. Het doel is niet om banen te schrappen, maar om processen slimmer te maken. Dit sluit aan bij de bredere trend dat robotisering en AI vooral effectief zijn als ze werk verlichten en kwaliteit verhogen, niet als ze mensen vervangen.

Wat dit betekent

Voor MKB-ondernemers betekent dit dat de reflex om bij AI-investeringen direct aan personeelsreductie te denken, vaak averechts werkt. De echte waarde van AI zit in het efficiënter maken van bestaande processen, niet in het wegstrepen van functies. In de maakindustrie, waar de pilot draait, kan AI bijvoorbeeld helpen om productielijnen te optimaliseren, kwaliteitscontroles te versnellen of voorraadbeheer te automatiseren. Dat levert kostenbesparing op zonder dat je mensen hoeft te ontslaan. Sterker nog: wie investeert in nieuwe vaardigheden en rollen rond AI, creëert op termijn juist meer werkgelegenheid.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een productiebedrijf runt, kun je beginnen met een klein project waarin AI een specifiek knelpunt aanpakt. Denk aan een machine die zelf afwijkingen in producten detecteert, zodat medewerkers zich kunnen richten op reparatie in plaats van controle. Je zou kunnen overwegen om een medewerker een dag per week vrij te roosteren om samen met een AI-specialist te kijken waar automatisering het meeste oplevert. Het doel is niet om iemand te vervangen, maar om die persoon slimmer te laten werken.

Als je een team aanstuurt in de logistiek of dienstverlening, kun je AI inzetten voor routinetaken zoals planning, rapportage of klantvragen. Een mogelijkheid is om een AI-agent te trainen op veelgestelde vragen, zodat je medewerkers tijd overhouden voor complexe cases. Overweeg om eerst een pilot te draaien met één afdeling, zonder personeelsreductie, en meet of de kwaliteit en snelheid omhoog gaan. Pas daarna kun je bepalen of je de inzet uitbreidt.

Als je in de maakindustrie werkt, kun je aansluiten bij bestaande initiatieven zoals de pilot die in Nederland loopt. Die pilot is bedoeld om AI-toepassingen te testen zonder dat het direct banen kost. Je zou kunnen informeren bij brancheorganisaties of er vergelijkbare projecten in jouw regio zijn. De praktische toepassing hangt af van jouw situatie, maar het principe is helder: kijk eerst wat AI kan verbeteren, niet wat het kan vervangen.

Bron: Computable