Het antwoord: Bedrijven die personeel ontslaan na de invoering van AI behalen zelden een hoger rendement. Wie wél resultaat boekt, zet AI in om processen te verbeteren en medewerkers nieuwe vaardigheden te geven.

Wat er aan de hand is

Gartner heeft onderzoek gedaan onder 350 internationale executives naar de effecten van autonome technologieën zoals AI-agents en robotic process automation. Uit dat onderzoek blijkt dat ongeveer tachtig procent van de organisaties die deze technologieën inzetten, het personeelsbestand heeft verkleind. Maar die ontslagen hangen nauwelijks samen met een hogere return on investment. Bedrijven die wél betere resultaten laten zien, investeren volgens Gartner juist in vaardigheden, nieuwe rollen en governance rond AI. Op langere termijn verwacht het analistenbureau dat autonome bedrijfsvoering per saldo banen creëert, tussen 2028 en 2029. Daarnaast zijn er concrete ontwikkelingen in Nederland. Mastercard en Rabobank voerden voor het eerst een betaling uit via een AI-agent, zonder tussenkomst van een webshop. En schoonmaakbedrijf Gom, onderdeel van Facilicom Groep, breidt het gebruik van schoonmaakrobots uit van experiment naar grootschalige inzet op kantoren, scholen en industriële locaties.

Wat dit betekent

Voor ondernemers in het MKB is de boodschap van Gartner helder: AI inzetten om mensen te vervangen is geen garantie voor meer winst. De winst zit in het slimmer maken van processen, niet in het krimpen van de organisatie. Dat geldt voor de maakindustrie, waar robots en AI productielijnen kunnen optimaliseren, maar ook voor dienstverlenende sectoren zoals schoonmaak en betalingsverkeer. De pilot van Mastercard en Rabobank laat zien dat AI-agenten zelfstandig transacties kunnen uitvoeren. Dat opent mogelijkheden voor kleinere bedrijven om betalingen te automatiseren zonder dure webshop-omgevingen. De schaalvergroting bij Gom toont aan dat robotisering in de praktijk werkt, mits je het structureel inbedt in je organisatie in plaats van als losstaand experiment.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je een productiebedrijf runt, kun je overwegen om AI niet in te zetten om mensen te vervangen, maar om je productieproces te verslimmen. Denk aan een robotarm die herhalende taken overneemt, terwijl je medewerkers zich richten op kwaliteitscontrole en onderhoud. Een mogelijkheid is om te starten met een pilot op één productielijn, waarbij je meet of de doorlooptijd en foutkansen verbeteren. Je zou kunnen samenwerken met een branchevereniging of kennisinstelling, zoals Gom doet met NLrobotics, om toegang te krijgen tot technologiepartners en praktijkervaring.

Als je een dienstverlenend bedrijf hebt, bijvoorbeeld in schoonmaak of facilitaire diensten, kun je robotisering stapsgewijs introduceren. Gom zet nu ongeveer honderd robots in op locaties als kantoren en scholen. Een optie is om te beginnen met één type robot voor een specifieke taak, zoals vloerreiniging, en de resultaten te vergelijken met handmatig werk. Het doel is niet om personeel te ontslaan, maar om schaarse medewerkers efficiënter in te zetten op taken waar menselijk oordeel nodig is.

Als je een webshop of online dienstverlener bent, kun je de ontwikkeling van AI-agenten voor betalingen in de gaten houden. De pilot van Mastercard en Rabobank laat zien dat een AI-agent zelfstandig een boeking kan doen op basis van een gebruikersprompt. Een mogelijkheid is om te onderzoeken of dit soort technologie op termijn je betaalproces kan stroomlijnen, bijvoorbeeld voor terugkerende abonnementen of zakelijke bestellingen. Overweeg om contact op te nemen met je betaaldienstverlener om te vragen naar de roadmap voor AI-gestuurde transacties.

Als je een team aanstuurt, kun je de lessen van Gartner toepassen op je eigen organisatie. In plaats van te denken aan ontslagen, kun je investeren in bijscholing en nieuwe rollen rond AI. Een optie is om een medewerker aan te wijzen als AI-coördinator, die samen met het team onderzoekt welke processen zich lenen voor automatisering. Je zou kunnen starten met een eenvoudige RPA-toepassing voor facturering of rapportage, en de vrijgekomen tijd gebruiken voor klantcontact of innovatie.

Bron: Computable