Het antwoord op AI-afhankelijkheid en middelmatigheid is niet minder AI gebruiken, maar slimmer. Door vaste checkmomenten in te bouwen en je kritisch denken te trainen, blijf jij de regie houden over je werk.

Wat er aan de hand is

In een column op MT/Sprout waarschuwt een expert voor drie grote risico’s van AI-gebruik: gebruikers worden afhankelijk van de technologie, leveren middelmatig werk af en verliezen hun vermogen om kritisch te denken. De auteur stelt dat deze problemen oplosbaar zijn, mits je bewust met AI omgaat. Het is niet de technologie die het probleem is, maar de manier waarop mensen haar inzetten. AI-chatbots zoals Gemini en Le Chat geven antwoorden met veel zelfvertrouwen, ook als ze complete onzin verkopen. De auteur noemt als voorbeeld de vraag wie het snelst het Kanaal heeft overgestoken te voet. De oplossing ligt in vijf concrete werkwijzen die je vandaag nog kunt toepassen.

Wat dit betekent

Voor ondernemers en professionals betekent dit dat de productiviteitswinst van AI niet vanzelfsprekend is. Als jij of je team blind op AI vertrouwt, loop je het risico dat de kwaliteit van je werk daalt en je zelfvertrouwen afneemt. Uit onderzoek blijkt dat blind vertrouwen in AI ten koste gaat van je eigen oordeelsvermogen. Dit raakt direct aan de kern van je bedrijfsvoering: beslissingen nemen, content maken en problemen oplossen. De impact is het grootst in sectoren waar snelheid en originaliteit belangrijk zijn, zoals marketing, consultancy en softwareontwikkeling. Wie nu geen maatregelen neemt, bouwt een afhankelijkheid op die lastig te doorbreken is.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je regelmatig AI gebruikt voor het schrijven van teksten of rapporten, overweeg dan om vaste momenten in te plannen waarop je zonder AI werkt. Schrijf een eerste versie zelf, of programmeer een stukje code zonder hulp. Creativiteit ontstaat vaak door moeite en reflectie, niet door snelheid. Je zou kunnen afspreken dat je de eerste helft van een project zonder AI doet en pas daarna de chatbot inschakelt voor feedback of alternatieven.

Als je een team aanstuurt dat veel met AI werkt, kun je een regel instellen: begin altijd zonder AI. Laat teamleden eerst zelf nadenken over een probleem of idee voordat ze een chatbot inschakelen. Een optie is om AI pas te gebruiken om je denken te vertragen, niet te versnellen. Vraag de chatbot bijvoorbeeld: ‘Wat zie ik over het hoofd?’ of ‘Leg me uit waarom ik ongelijk heb.’ Zo blijf je zelf de regie houden en gebruik je AI als sparringpartner, niet als eindantwoord.

Als je AI gebruikt voor analyses of beslissingen, is het verstandig om de output altijd kritisch te controleren. Behandel AI als een stagiair: nuttig, maar niet altijd betrouwbaar. Vraag altijd naar de bron van beweringen. Je zou kunnen afspreken dat je bij elk AI-antwoord twee dingen checkt: klopt het feitelijk, en is het logisch in de context? Dit voorkomt dat je klakkeloos onzin overneemt.

Als je merkt dat je minder vertrouwen hebt in je eigen kunnen sinds je AI gebruikt, is dat een signaal. Uit onderzoek blijkt dat blind vertrouwen in AI je zelfvertrouwen aantast. Een mogelijke aanpak is om AI alleen in te zetten voor taken waar je zelf al kennis van hebt. Gebruik het als een extra check, niet als vervanging van je eigen oordeel. Geef tegengas en wees kritisch, ook als het antwoord zelfverzekerd klinkt.

Bron: MT/Sprout (https://mtsprout.nl/columnisten-experts/het-antwoord-op-een-gefrituurd-brein-afhankelijkheid-en-middelmatigheid-minder-ai-gebruiken)