Het antwoord op AI-afhankelijkheid en middelmatigheid is niet minder AI gebruiken, maar slimmer. Door bewust kritische reflectiemomenten in te bouwen en AI-output te combineren met eigen expertise, voorkom je dat je brein verslapt en je werk middelmatig wordt.

Wat er aan de hand is

In een column op MT/Sprout beschrijft auteur Job van den Berg drie grote risico’s van AI-gebruik: gebruikers worden afhankelijk van AI, hun werk wordt middelmatig en ze verliezen het vermogen om kritisch te denken. De kern van het probleem is dat AI-chatbots als Gemini en Le Chat met groot zelfvertrouwen antwoorden geven, ook als die onzin zijn. Van den Berg vergelijkt AI met een stagiair: nuttig, maar niet altijd betrouwbaar. Het goede nieuws is dat deze problemen een oplossing kennen. Hij geeft vijf tips, waarvan er drie direct toepasbaar zijn voor ondernemers en professionals.

Wat dit betekent

Voor ondernemers en professionals die AI inzetten voor dagelijkse taken, is het risico reëel dat het eigen denkvermogen wegzakt. Als je AI blind vertrouwt, gaat dat volgens onderzoek ten koste van je zelfvertrouwen. Dat klinkt abstract, maar het heeft concrete gevolgen: je controleert output niet meer, je durft minder eigen beslissingen te nemen en je werk wordt een gemiddelde van wat AI produceert. Voor een MKB-ondernemer betekent dit dat de kwaliteit van klantcommunicatie, strategische keuzes en creatieve oplossingen kan dalen, precies op het moment dat je denkt efficiënter te werken.

Hoe je dit kunt toepassen

Als je dagelijks AI gebruikt voor teksten of analyses. Begin zonder AI. Denk eerst zelf na over een probleem of idee voordat je een chatbot inschakelt. Schrijf een eerste versie van een e-mail, offerte of notitie met pen en papier, of typ hem zelf in een leeg document. Pas daarna gebruik je AI om te checken of je iets over het hoofd ziet. Een mogelijkheid is om je eigen tekst aan een chatbot te geven met de vraag: ‘Wat zie ik over het hoofd?’ of ‘Leg me uit waarom ik ongelijk heb.’ Zo vertraag je je denken, maar je werk wordt beter.

Als je een team aanstuurt dat veel met AI werkt. Bouw vaste reflectiemomenten in. Laat teamleden regelmatig een taak helemaal zonder AI doen, zoals het schrijven van een korte rapportage of het maken van een analyse. Volgens OpenAI-ceo Sam Altman helpt schrijven om je denken te verhelderen en je ideeën te verruimen. Overweeg om één dag per week of één uur per dag ‘offline’ te werken, zonder AI-assistentie. Creativiteit ontstaat vaak door moeite en reflectie, niet door de snelste output.

Als je AI gebruikt als sparringpartner. Gebruik AI niet als eindantwoord, maar als klankbord. Vraag een chatbot om alternatieven aan te dragen of om kritiek te leveren op jouw idee. Een concrete suggestie: geef tegengas. Vraag waar de bron is voor de beweringen die AI doet. Als je een strategisch plan hebt geschreven, leg het voor aan een chatbot met de opdracht: ‘Vind de zwakste plekken in dit plan.’ Zo gebruik je AI om je denken te verscherpen, niet te vervangen.

Bron: Sprout